اندیکاتور ADX: راهنمای جامع تریدرهای واقعی برای شاخص میانگین جهت

چقدر از وقتتون رو صرف پیدا کردن روندهای واقعی بازار می‌کنید؟ اکثر تریدرها با اندیکاتورهای خسته کننده و کلیشه‌ای سر و کار دارند که فقط اطلاعات سطحی رو ارائه میدن. اما اگه بهتون بگم یه ابزار وجود داره که می‌تونه قدرت روند، جهت حرکت و حتی ثبات بازار رو بهتون نشون بده؟ معرفی می‌کنم: اندیکاتور ADX، یا همون شاخص میانگین جهت. این اندیکاتور، برخلاف خیلی از ابزارهای دیگه، با داده‌های زنده و تجربه‌ی عملی کار می‌کنه و به شما کمک می‌کنه تا معاملاتتون رو هوشمندانه‌تر انجام بدید.

آموزش اندیکاتور ADX: فراتر از یک شاخص

اندیکاتور ADX، که مخفف Average Directional Index هست، بخشی از یک مجموعه شاخصه که توسط ولز وایلدر طراحی شده. این مجموعه شامل شاخص میانگین جهت (ADX)، شاخص منفی جهت (-DI) و شاخص مثبت جهت (+DI) می‌شه. وایلدر این سیستم رو بر اساس کالاها و قیمت‌های روز طراحی کرد، اما تجربه‌ی من نشون داده که این ابزار برای جفت ارزها و سهام هم فوق‌العاده کاربردیه.

اصل ماجرا، حرکت جهت‌دار مثبت و منفیه. وایلدر با مقایسه‌ی تفاوت بین دو کف قیمتی متوالی و تفاوت بین سقف‌های اون‌ها، جهت حرکت رو مشخص می‌کنه. بعد، میانگین این اختلافات رو می‌گیره تا +DI و -DI رو به دست بیاره. این دو شاخص، جهت روند رو در طول زمان اندازه‌گیری می‌کنن و بهشون شاخص حرکت جهت‌دار (DMI) هم می‌گن. اما ADX خودِ شاخص میانگین جهت، از میانگین هموار اختلاف بین +DI و -DI به دست میاد و قدرت روند رو (بدون توجه به جهت) نشون میده. ترکیب این سه تا با هم، یه دید کامل از قدرت و جهت روند بهتون میده.

یادتون باشه، وایلدر در سال 1978 با معرفی این شاخص‌ها، انقلابی در معاملات تکنیکال ایجاد کرد. کتابش شامل جزئیات ATR، Parabolic SAR و RSI هم بود که قبلاً در مقالات دیگه بهشون پرداختیم.

محاسبات اندیکاتور شاخص میانگین جهت دار: گام به گام

محاسبه‌ی حرکت جهت، با مقایسه‌ی اختلاف بین دو کف قیمتی متوالی و تفاوت بین سقف‌های اون‌ها انجام میشه. اینجاست که جزئیات مهم می‌شن:

• حرکت جهت مثبت (+DM): زمانی اتفاق میفته که اختلاف بین سقف فعلی و سقف قبلی، بیشتر از اختلاف بین کف فعلی و کف قبلی باشه. اگه این شرایط برقرار بود، +DM برابر با اختلاف سقف‌هاست (البته اگه مثبت باشه؛ در غیر این صورت صفر می‌شه).
• حرکت جهت منفی (-DM): وقتی رخ میده که اختلاف بین کف فعلی و کف قبلی، بیشتر از اختلاف بین سقف فعلی و سقف قبلی باشه. در این حالت، -DM برابر با اختلاف کف‌هاست (باز هم اگه مثبت باشه؛ در غیر این صورت صفر می‌شه).

همونطور که در نمودار بالا می‌بینید، این محاسبات می‌تونن شکل‌های مختلفی داشته باشن. گاهی اوقات یه جهش قوی داریم (+DM بالا)، گاهی اوقات یه افت شدید (-DM بالا). روزهایی هم هستن که هیچ حرکت جهت‌داری اتفاق نمیفته (صفر). در نهایت، این اجزا به ما +DI (اندیکاتور جهت‌دار مثبت)، -DI (اندیکاتور جهت‌دار منفی) و خط ADX (شاخص جهت‌دار میانگین) رو میدن. وقتی +DI از -DI بالاتره، یعنی بازار تمایل به صعود داره (Bullish) و برعکس، وقتی -DI بالاتر باشه، یعنی بازار داره به سمت پایین حرکت می‌کنه (Bearish).

شیوه محاسبه اندیکاتور ADX: پیچیدگی‌های شیرین

حالا که اجزای اصلی رو شناختیم، بریم سراغ نحوه‌ی محاسبه‌ی خود ADX، +DI و -DI. این قسمت کمی فنی‌تره، اما درک اون برای استفاده‌ی درست از اندیکاتور ضروریه.

1. اول از همه، خطوط هموار +DM و -DM رو محاسبه می‌کنیم. این کار با تقسیم مقادیر +DM و -DM بر میانگین واقعی دامنه (Average True Range – ATR) انجام میشه تا اندازه‌ی واقعی حرکت رو نشون بده. ولز وایلدر معمولاً از یک بازه‌ی 14 دوره‌ای استفاده می‌کرد.

2. برای هر دوره، True Range (TR)، حرکت جهت مثبت (+DM) و حرکت جهت منفی (-DM) رو محاسبه می‌کنیم.

3. برای محاسبه‌ی +DI14 (شاخص 14 دوره‌ای جهت‌دار مثبت)، مقدار هموار شده‌ی +DM 14 روزه رو بر ATR هموار شده‌ی 14 روزه تقسیم می‌کنیم و در 100 ضرب می‌کنیم. این همون خط سبزی هست که همراه با ADX می‌بینید.

4. به همین ترتیب، برای محاسبه‌ی -DI14 (شاخص 14 دوره‌ای جهت‌دار منفی)، مقدار هموار شده‌ی -DM 14 روزه رو بر ATR هموار شده‌ی 14 روزه تقسیم می‌کنیم و در 100 ضرب می‌کنیم. این همون خط قرمزی هست که می‌بینید.

5. شاخص حرکت جهت‌دار (DX) رو با استفاده از فرمول زیر محاسبه می‌کنیم: مقدار مطلق (+DI14 منهای -DI14) تقسیم بر مجموع (+DI14 به علاوه‌ی -DI14)، ضربدر 100.

6. در نهایت، نوبت به محاسبه‌ی خط ADX می‌رسه. اولین مقدار ADX، میانگین 14 روزه‌ی DX هست. مقادیر بعدی با استفاده از یک فرمول میانگین‌گیری تکراری محاسبه می‌شن که بهش “میانگین متحرک نمایی” هم می‌گن.

همونطور که در مثال بالا می‌بینید، محاسبات یه کم زمان‌بره و برای اینکه اندیکاتور به ثبات برسه، معمولاً به حدود 150 دوره داده نیاز داریم. این نمودار، نمونه‌ای از ADX رو به همراه +DI و -DI روی Nasdaq 100 ETF نشون میده.

تکنیک های وایلدر با اندیکاتور ADX: ظرافت‌های یک استاد

نکته‌ی مهمی که باید در مورد ADX، +DI و -DI بدونید، بحث “تأخیر” یا Lagging nature هست. به خاطر تکنیک‌های هموارسازی که وایلدر استفاده کرده، ممکنه تا 150 دوره طول بکشه تا مقادیر ADX به ثبات واقعی خودشون برسن. این شبیه همون کاریه که در محاسبه‌ی RSI و ATR انجام میده.

اگه با 30 دوره داده، ADX رو محاسبه کنید، با ADX ای که با 150 دوره محاسبه شده، تفاوت زیادی خواهد داشت. پس بهتره که همیشه از داده‌های تاریخی کافی استفاده کنید.

روش هموارسازی که وایلدر برای +DM1، -DM1 و TR1 استفاده می‌کنه، شبیه میانگین متحرک نماییه. برای دور اول، فقط جمع 14 دوره‌ی اول رو حساب می‌کنیم. از دور دوم به بعد، از فرمول زیر استفاده می‌کنیم:

First TR14 = Sum of first 14 periods of TR1
Second TR14 = First TR14 – (First TR14/14) + Current TR1
Subsequent Values = Prior TR14 – (Prior TR14/14) + Current TR1

برای هموارسازی مقدار DX و رسیدن به ADX نهایی، از تکنیک دیگه‌ای استفاده میشه:

First ADX14 = 14 period Average of DX
Second ADX14 = ((First ADX14 x 13) + Current DX Value)/14
Subsequent ADX14 = ((Prior ADX14 x 13) + Current DX Value)/14

تفسیر و توضیح اندیکاتور ADX: قدرت یا جهت؟

اندیکاتور ADX در اصل برای اندازه‌گیری قدرت روند به کار میره، نه جهت اون. جهت روند رو +DI و -DI مشخص می‌کنن. وقتی +DI از -DI بالاتره، روند صعودیه و وقتی -DI بالاتره، روند نزولی.

نکته‌ی مهم اینه که وایلدر این سیستم رو بر اساس بازارهای کالا و ارز طراحی کرده بود. این به این معنی نیست که نمی‌تونید ازش برای سهام استفاده کنید، اما بعضی سهام ممکنه رفتاری متفاوت داشته باشن. سهامی که نوسان کمتری دارن، ممکنه سیگنال‌های کمتری تولید کنن. پس، بسته به نوع دارایی که معامله می‌کنید، ممکنه نیاز باشه تنظیمات اندیکاتور رو تغییر بدید.

تشخیص قدرت روند با اندیکاتور ADX: سیگنال‌های حیاتی

ساده‌ترین کاربرد ADX، تشخیص اینه که آیا اصلاً روندی در بازار وجود داره یا نه. این به شما کمک می‌کنه تصمیم بگیرید که آیا باید از استراتژی‌های روند پیروی کنید یا استراتژی‌های رنج (بدون روند).

طبق گفته‌ی خود وایلدر، وقتی ADX بالای 25 باشه، روند قوی داریم. وقتی زیر 20 باشه، معمولاً روندی وجود نداره. منطقه‌ی بین 20 تا 25 هم یه جور منطقه‌ی خاکستری محسوب میشه. البته، همونطور که گفتم، ممکنه لازم باشه این اعداد رو برای افزایش حساسیت تغییر بدید.

یه نکته‌ی مهم دیگه در مورد ADX، تأخیرشه. به خاطر تکنیک‌های هموارسازی، سیگنال‌های ADX با کمی تأخیر میان. خیلی از تریدرها عدد 20 رو به عنوان یه سطح کلیدی برای ADX در نظر می‌گیرن.

این نمودار Nordstrom (JWN) رو با میانگین جهت 14 روزه (ADX) نشون میده. می‌بینید که چطور بازار از یه روند صعودی قوی به یه روند نزولی قوی تغییر کرد، اما ADX همچنان بالای 20 باقی موند. همچنین، دو دوره‌ی بدون روند رو می‌بینید که سهام در اون‌ها کف قیمتی تشکیل داده. بعد از ماه اوت، با بالا رفتن ADX، یه روند قوی شکل گرفت.

استراتژی جهت روند و کراس اوورها با ADX: معاملات سودآور

ولز وایلدر یه سیستم معاملاتی ساده با استفاده از این شاخص‌ها ارائه داده. شرط اول اینه که ADX بالای 25 باشه (یا 20، بسته به تنظیمات شما) تا روند قوی داشته باشیم. وقتی +DI از -DI عبور می‌کنه، یه سیگنال خرید داریم. وایلدر نقطه توقف اولیه رو در کف قیمتی روز سیگنال قرار میداد.

این سیگنال تا زمانی که قیمت به اون کف نرسیده، معتبره، حتی اگه +DI دوباره از -DI پایین‌تر بره. برای سیگنال فروش، وقتی -DI از بالای +DI عبور می‌کنه، یه سیگنال فروش داریم و سقف قیمتی روز سیگنال، نقطه توقف اولیه می‌شه.

این نمودار شرکت Medco رو با سه شاخص حرکت جهت‌دار نشون میده. اینجا سطح 20 به جای 25 استفاده شده که سیگنال‌های بیشتری میده، اما خب، احتمال خطا هم بالاتر میره. خطوط سبز، سیگنال خرید و خطوط قرمز، سیگنال فروش رو نشون میدن. توقف‌های اولیه وایلدر در این نمودار مشخص نشده.

تلاقی‌های زیادی بین +DI و -DI وجود داره. بعضی از اون‌ها با ADX بالای 20 تأیید میشن و بعضی دیگه اعتبار سیگنال رو کم می‌کنن. مثلاً، در سپتامبر 2009، یه سیگنال فروش اومد، اما چون بازار در حال تشکیل یه الگوی صعودی بود، تریدرهای باتجربه از این سیگنال صرف‌نظر کردن.

برعکس، سیگنال خرید ژوئن 2010، نزدیک یه منطقه‌ی مقاومت قوی بود. در چنین مواردی، احتیاط حکم می‌کنه که از سیگنال خرید نزدیک به مقاومت صرف‌نظر کنیم.

این نمودار AT&T (T) رو نشون میده. سه سیگنال در یک دوره‌ی 12 ماهه داشتیم که خیلی خوب بودن و با استفاده از توقف‌های انتهایی، سودآور بودن. نکته‌ی جالب اینه که بین سیگنال خرید مارس و ژوئیه، سیگنال فروشی نداشتیم، چون ADX در زمان عبور -DI از +DI، بالای 20 نبود.

جمع بندی آموزش اندیکاتور ADX

اندیکاتور ADX و اجزای تشکیل‌دهنده‌اش، ابزارهای قدرتمندی برای تحلیل بازارهای مالی هستن. اما نکاتی وجود داره که هر تریدری باید بدونه:

• ترکیب اندیکاتورها: هیچ اندیکاتوری به تنهایی کامل نیست. ترکیب ADX با سایر اندیکاتورها و اسیلاتورها، می‌تونه نقاط ورود و خروج دقیق‌تری رو بهتون نشون بده.
• تأیید سیگنال: همیشه سیگنال‌های ADX رو با تحلیل‌های دیگه مثل حجم معاملات، تحلیل فاندامنتال و الگوهای قیمتی تأیید کنید.
• توجه به همسانی: وقتی +DI و -DI با هم همسو میشن و ADX هم قدرت روند رو نشون میده، سیگنال‌ها قوی‌تر هستن.
• تحلیل تکمیلی: ADX رو به تنهایی استفاده نکنید. ترکیبش با ابزارهای دیگه، مثل خطوط روند، سطوح حمایت و مقاومت، می‌تونه نتایج بهتری بده.
• هوشیاری در تغییرات بازار: به تلاقی‌ها و تغییرات در ADX، +DI و -DI دقت کنید. این‌ها می‌تونن نشونه‌ی تغییرات احتمالی در بازار باشن.

در نهایت، یادتون باشه که ADX یه ابزار کمکیه. تجربه‌ی شخصی، مدیریت سرمایه و روانشناسی بازار، همونقدر اهمیت دارن که خودِ اندیکاتور.