بازار نزولی کابوس شماست؟ هر تریدری میدونه که سقوط قیمتها میتونه حساب رو خالی کنه. اما چی میشه اگه بهتون بگم میتونین از همین ریزشها پول در بیارین، یا حداقل پرتفوی خودتون رو بیمه کنین؟ پوت آپشن (Put Option) دقیقاً همون ابزاریه که برای این کار نیاز دارین. چه بخواین از سهامهای خودتون در برابر افت قیمت محافظت کنین، چه بخواین روی سقوط یک دارایی شرط ببندین و سود کنین، پوت آپشن یه سلاح قدرتمنده که باید در جعبه ابزارتون باشه.
برای تسلط بر این ابزار، نیازی به دانش پیچیده ریاضی ندارید؛ همانطور که در یادگیری مبادلات ارزی در بازار فارکس یاد میگیرید چگونه از نوسانات جفت ارزها سود بگیرید، در اینجا نیز با درک مفهوم «حق فروش» میتوانید در بازارهای خرسی پیشتازی کنید. پوت آپشن به شما این امکان را میدهد که دارایی خود را در قیمتی مشخص قفل کنید و با خیالی آسوده، نظارهگر ریزشهای سنگین بازار باشید.
این استراتژی نه تنها ریسک کال مارجین شدن را در روزهای سرخ بازار کاهش میدهد، بلکه به شما قدرت اهرمی خیره کنندهای برای کسب سودهای چند صد درصدی از سقوط قیمتها میبخشد. با یادگیری دقیق مکانیزم قراردادهای اختیار فروش، دیگر هیچ اصلاح یا سقوطی در چارتها برای شما تهدید نخواهد بود، بلکه فرصتی طلایی برای شکار سودهای کلان محسوب میشود.
چکیده نکات کلیدی
پوت آپشن چیست؟
حق فروش سهام با قیمت توافقی (Strike Price) تا تاریخ انقضا.
سود از ریزش
با کاهش قیمت سهم پایه، ارزش پوت آپشن افزایش مییابد.
ابزار هجینگ
پرتفوی سهام خود را در برابر افت قیمت بیمه کنید.
سود بدون مالکیت
حتی بدون داشتن سهم، از نزول قیمت آن سود کسب کنید.
فروش آسان
معمولاً بستن موقعیت با فروش آپشن ارزانتر از اعمال آن است.
پوت آپشن: حق فروش، اجبار خرید
پوت آپشن (Put Option) یه قرارداد مالیه که به خریدارش “حق” فروش تعداد مشخصی سهم رو با یه قیمت ثابت (Strike Price) تا تاریخ انقضای مشخصی میده. این “حق” به معنی “اجبار” نیست. اگه شما خریدار پوت آپشن باشید و تصمیم بگیرید این حق رو اعمال کنید، فروشنده (نویسنده) قرارداد پوت “مجبوره” اون سهام رو با قیمت Strike از شما بخره.
برعکس پوت آپشن، کال آپشن (Call Option) به شما حق خرید سهام رو با قیمت Strike میده. هر دو ابزار قدرتمندند، اما کاربردشون متفاوته.
پوت آپشن چطور کار میکنه؟
ارزش پوت آپشن مستقیماً با قیمت سهم پایه رابطه معکوس داره. یعنی چی؟ یعنی هر وقت قیمت سهم پایه افت میکنه، ارزش پوت آپشن شما بالا میره. برعکس، اگه قیمت سهم بره بالا، ارزش پوت آپشن شما کم میشه و ممکنه بیارزش بشه.
اگه پوت آپشن شما سود آور باشه (یعنی قیمت سهم پایه زیر Strike Price بیاد)، دو راه داری: یا میتونی حق خودت رو اعمال کنی و سهام رو با قیمت Strike بفروشی، یا میتونی خود قرارداد آپشن رو تو بازار بفروشی و سودت رو نقد کنی. اگه هم سود آور نباشه، پریمیومی که پرداخت کردی از دست میره.
چرا پوت آپشن؟ دو استراتژی کلیدی
پوت آپشنها دو کاربرد اصلی دارن که هر تریدری باید بدونه:
- هجینگ (Hedging) یا بیمه پرتفوی: اگه سهامی رو داری و نگران افت قیمت اون تو آیندهای نزدیک هستی، میتونی با خرید پوت آپشن، پرتفویتو بیمه کنی. این مثل خرید بیمه برای ماشین میمونه؛ اگه قیمت سهم افت کنه، سود پوت آپشن ضرر سهام رو جبران میکنه.
- سود از بازار نزولی: حتی اگه سهامی رو نداشته باشی، میتونی با خرید پوت آپشن روی افت قیمت اون سهم شرط ببندی و سود کنی. این یه راه عالی برای کسب درآمد از حرکتهای نزولی بازاره.
مثال عملی: مکس و پوت آپشن فورد
سناریو ۱: هجینگ (بیمه کردن سهام)
فرض کن مکس ۱۰۰ سهم فورد رو داره و نگران افت قیمت اونه. قیمت فعلی فورد ۱۲ دلاره. مکس یه پوت آپشن با Strike Price ۱۱ دلار میخره که پریمیومش ۰.۵۰ دلار برای هر سهم (یعنی ۵۰ دلار برای ۱۰۰ سهم) هست. تاریخ انقضا هم سه ماه دیگه است.
- هدف مکس: محافظت از سهامش در برابر افت قیمت زیر ۱۱ دلار.
- سناریو نزولی: اگه قیمت فورد به ۸ دلار سقوط کنه، پوت آپشن مکس “در سود” (In The Money) میشه. مکس میتونه ۱۰۰ سهم فورد خودش رو با قیمت ۱۱ دلار (Strike Price) بفروشه، در حالی که قیمت بازار ۸ دلاره. این یعنی ۳۰۰ دلار سود از پوت آپشن (۱۱-۸ = ۳ دلار برای هر سهم).
- محاسبه سود/ضرر:
- سود ناخالص از پوت: ۳۰۰ دلار.
- هزینه پریمیوم: ۵۰ دلار.
- سود خالص: ۲۵۰ دلار.
مکس با این کار، خودش رو از ضرر ۳۰۰ دلاری (۱۰۰ سهم * ۳ دلار افت قیمت) نجات داده و حتی ۲۵۰ دلار هم سود کرده. بدون پوت، ضرر سهامش ۳۰۰ دلار بود.
- سناریو صعودی: اگه قیمت فورد به ۱۵ دلار بره بالا، پوت آپشن مکس “بیارزش” (Out of The Money) میشه. مکس فقط ۵۰ دلار پریمیوم رو از دست میده، اما سهام فوردش سود کرده. این یه هزینه کوچک برای آرامش خاطره.
سناریو ۲: سود از جایگاه کوتاه (Short Position)
حالا فرض کن مکس اصلاً سهام فورد رو نداره، اما پیش بینی میکنه قیمت فورد قراره سقوط کنه. مکس همون پوت آپشن با Strike Price ۱۱ دلار رو با پریمیوم ۰.۵۰ دلار میخره.
- هدف مکس: سود بردن از افت قیمت فورد.
- سناریو نزولی: اگه قیمت فورد به ۸ دلار سقوط کنه، پوت آپشن مکس دوباره در سود میشه. مکس میتونه ۱۰۰ سهم فورد رو از بازار با قیمت ۸ دلار بخره و بلافاصله با استفاده از حق پوت آپشنش، اونا رو با قیمت ۱۱ دلار بفروشه.
- محاسبه سود/ضرر:
- سود ناخالص از تفاوت قیمت: ۳۰۰ دلار (۱۱-۸ = ۳ دلار برای هر سهم).
- هزینه پریمیوم: ۵۰ دلار.
- سود خالص: ۲۵۰ دلار (قبل از کسر کارمزد).
مکس بدون اینکه سهام فورد رو داشته باشه، از افت قیمت اون سود کرده.
- نکته مهم: برای اعمال پوت آپشن و فروش سهام در حالی که سهام رو نداری، عملاً یه پوزیشن Short باز میکنی. برای این کار نیاز به حساب مارجین (Margin Account) داری که بتونی سهام رو قرض بگیری و بفروشی. پوزیشن Short ریسکهای خاص خودش رو داره، مثل Short Squeeze که میتونه ضررهای سنگینی به بار بیاره. پس با احتیاط عمل کن.
فروش پوت آپشن (بستن موقعیت)
بیشتر اوقات، تریدرها به جای اینکه آپشن رو اعمال کنن، اون رو تو بازار میفروشن تا موقعیت خودشون رو ببندن. این کار هم آسونتره و هم معمولاً کارمزد کمتری داره.
فرض کن مکس پوت آپشن فورد با Strike ۱۱ دلار رو به قیمت ۰.۵۰ دلار (۵۰ دلار برای ۱۰۰ سهم) خریده بود. حالا قیمت فورد به ۸ دلار رسیده و ارزش پوت آپشنش به ۳.۱۰ دلار (۳۱۰ دلار برای ۱۰۰ سهم) رسیده. مکس میتونه این پوت آپشن رو تو بازار به قیمت ۳۱۰ دلار بفروشه.
- سود خالص مکس: ۳۱۰ دلار (فروش) – ۵۰ دلار (خرید) = ۲۶۰ دلار (قبل از کسر کارمزد).
با این روش، هیچ سهامی رد و بدل نمیشه و مکس فقط از تفاوت قیمت پریمیوم آپشن سود میکنه. این سادهترین و رایجترین راه برای نقد کردن سود از پوت آپشنه.
چرا فروش آپشن بهتر از اعمال اونه؟
- کارمزد کمتر: اکثر بروکرها برای فروش یه قرارداد آپشن کارمزد کمتری میگیرن تا برای اعمال اون. این میتونه روی سود نهایی شما، مخصوصاً تو معاملات کوچیک، تأثیر زیادی بذاره.
- سادگی: فروش آپشن به معنی بستن یه معامله مالیه، نه درگیر شدن با فرآیند تحویل فیزیکی سهام.
- ارزش زمانی: حتی اگه آپشن شما در سود باشه، ممکنه هنوز مقداری ارزش زمانی (Time Value) داشته باشه. با فروش آپشن، میتونی این ارزش زمانی رو هم نقد کنی، در حالی که با اعمال آپشن فقط ارزش ذاتی (Intrinsic Value) رو دریافت میکنی.
همیشه قبل از شروع معامله، ساختار کارمزدهای بروکرت رو بررسی کن تا غافلگیر نشی.
جمع بندی: پوت آپشن، ابزاری برای هر بازار
پوت آپشن یه ابزار فوق العاده منعطفه که هم میتونه سپر دفاعی پرتفوی تو باشه و هم یه شمشیر تیز برای سود بردن از بازارهای نزولی. اما یادت باشه، هر ابزار قدرتمندی نیاز به دانش و تجربه داره. قبل از ورود به دنیای آپشنها، آموزش ببین، استراتژیهات رو تست کن و با مدیریت ریسک درست جلو برو.
برای آشنایی بیشتر با استراتژیهای پیشرفته پوت آپشن، مقایسه با کال آپشن و نکات مربوط به نوشتن آپشن، مقالات بعدی ما رو در سایت تخصصی فارکس دنبال کن.