بارها دیدهام که تریدرهای تازهکار، حتی بعضی با سابقه، در بازار فارکس سردرگماند. وارد معامله میشوند، اما نمیدانند دقیقاً چه میکنند و چرا. اگر شما هم حس میکنید در این کشتی بزرگ فارکس، قطبنمایتان گم شده، نگران نباشید. اینجا دقیقاً همان جایی است که باید باشید. این راهنمای انجام معاملات در بازار Forex، نقشه راهی است برای شما که میخواهید از سردرگمی بیرون بیایید و با دید بازتری معامله کنید. از تجربه من به شما میگویم، اصول اولیه نه پیشپاافتادهاند و نه بیاهمیت. اتفاقاً، درک عمیق همین مفاهیم پایه است که تفاوت بین یک تریدر واقعی و یک قمارباز را رقم میزند. پس بیایید با هم، قدم به قدم، این بازار هیجانانگیز را بشناسیم.
نقشه راه مقاله
آنچه یاد میگیرید
در این راهنما، از مفاهیم اساسی جفت ارزها و نحوه خواندن آنها شروع میکنیم. سپس به سراغ اسپرد، پوزیشنهای خرید و فروش و همچنین نقش CFDها در معاملات شما میرویم. در ادامه، با واحدهای اندازهگیری مانند لات و پیپ آشنا میشوید و انواع جفتارزها را بررسی میکنیم. بخش مهمی از این مقاله به درک لوریج، مارجین و اصطلاحات کلیدی حساب معاملاتی شما اختصاص دارد. در نهایت، با انواع دستورات معاملاتی و ابزارهای حیاتی مدیریت ریسک مثل حد ضرر و حد سود آشنا خواهید شد.
بخش اول: مفاهیم پایه در راهنمای انجام معاملات در بازار Forex
مفهوم جفت ارز در معاملات فارکس
بگذارید رک و پوستکنده بگویم: فارکس یعنی معامله جفت ارزها. همین! این بازار، جایی است که شما یک ارز را میخرید و در ازای آن، ارز دیگری را میفروشید. فکر کنید دارید سهام اپل میخرید با ۱۵۰ دلار. اینجا هم دقیقاً همینطور است، با این تفاوت که “کالای” شما خود ارز است. مثلاً وقتی EUR/USD معامله میکنید، دارید یورو میخرید و دلار میفروشید. یا برعکس. این مفهوم پایه و اساس هر معاملهای در فارکس است. 
این جفتها، مثل EUR/USD یا GBP/JPY، داستان اصلی بازارند.
چگونه جفت ارز را پیشبینی کنیم؟
خب، حالا چطور این جفتها را بخوانیم؟ خیلی ساده است: نرخ ارز به شما میگوید چقدر از ارز دوم نیاز دارید تا یک واحد از ارز اول (ارز پایه) را بخرید. مثلاً وقتی میبینید EUR/USD 1.2000 است، یعنی برای خرید یک یورو، باید ۱.۲ دلار بپردازید. در اینجا، یورو ارز پایه (کالای شما) و دلار ارز مظنه (پول پرداختی شما) است. 
در USD/JPY، دلار ارز پایه و ین ارز مظنه است. این پایه و اساس درک شما از حرکت قیمتهاست.
اسپرد یا اختلاف قیمت خرید و فروش
هر تریدری در متاتریدر یا هر پلتفرم دیگری، با دو قیمت روبرو میشود: قیمت خرید (Ask) و قیمت فروش (Bid). 
قیمت Bid، قیمتی است که شما میتوانید در آن بفروشید (پایینتر) و قیمت Ask، قیمتی است که میتوانید در آن بخرید (بالاتر). این اختلاف کوچک بین این دو، همان “اسپرد” است. اسپرد، در واقع کمیسیون بروکر شماست. وقتی میخرید، با قیمت بالاتر Ask میخرید و وقتی میفروشید، با قیمت پایینتر Bid میفروشید. طبق تجربه من، اسپرد میتواند بسته به بروکر، جفت ارز و نوسانات بازار، حسابی تغییر کند. گول بروکرهای با اسپرد ثابت و بسیار پایین را نخورید؛ اینها معمولاً داستانهای پشت پردهای دارند. انتخاب یک بروکر معتبر با اسپرد رقابتی، از نان شب هم واجبتر است.
مفهوم پوزیشن کوتاه و بلند (Long and Short Positions)
خب، حالا فرض کنید میخواهید وارد بازار شوید. دو راه دارید: پوزیشن “خرید” (Long) یا پوزیشن “فروش” (Short). 
تا زمانی که معامله را نبندید، فقط در معرض سود یا ضرر هستید، نه اینکه واقعاً سود یا ضرر کرده باشید. این نکتهای است که خیلیها فراموش میکنند. انتخاب بین Long و Short کاملاً بستگی به پیشبینی شما از آینده جفت ارز دارد.
- پوزیشن بلند یا همان پوزیشن خرید
- پوزیشن کوتاه یا همان پوزیشن فروش
پوزیشن بلند یا همان پوزیشن خرید معاملات فارکس
وقتی میگوییم پوزیشن Long یا “خرید”، یعنی شما فکر میکنید ارز پایه (ارز اول) در برابر ارز مظنه (ارز دوم) قویتر میشود. مثلاً، اگر روی EUR/USD دکمه “خرید” را میزنید، پیشبینی میکنید یورو در برابر دلار تقویت شود. 
در این حالت، شما یورو میخرید و دلار میفروشید. اگر پیشبینیتان درست از آب دربیاید و قیمت بالا برود، وقتی معامله را میبندید، یوروهایتان را با دلار بیشتری میفروشید و سود میکنید. ساده است، نه؟ 
پوزیشن کوتاه یا همان پوزیشن فروش معاملات فارکس
حالا پوزیشن Short یا “فروش” دقیقاً برعکس است. وقتی پوزیشن فروش باز میکنید، یعنی انتظار دارید ارز پایه در برابر ارز مظنه ضعیف شود. مثلاً، اگر GBP/USD را “میفروشید”، یعنی پیشبینی میکنید پوند در برابر دلار تضعیف شود. 
در این حالت، شما پوند میفروشید و دلار میخرید. اگر قیمت پایین بیاید، شما پوند را گران فروختهاید و ارزانتر میخرید تا پوزیشن را ببندید و دلار بیشتری به دست آورید. این تفاوت اساسی بین Long و Short است. 
بخش دوم: شاخصهای کلیدی و انواع جفت ارز
CFD در معاملات فارکس چیست؟
یک نکته مهم که خیلی از تریدرها نمیدانند، این است که وقتی شما با یک بروکر خردهفروشی فارکس کار میکنید، عملاً در حال معامله مستقیم ارز نیستید. در واقع، شما دارید روی “قراردادهای ما به التفاوت” یا CFD معامله میکنید. CFD یک ابزار مالی است که به شما اجازه میدهد روی نوسانات قیمت یک دارایی (مثل جفت ارزها) شرطبندی کنید، بدون اینکه خود آن دارایی را واقعاً بخرید یا بفروشید. قیمت CFD مستقیماً از قیمت لحظهای جفت ارز اصلی گرفته میشود.
معاملات CFD چیست؟
پس وقتی یک معامله باز میکنید، وارد یک قرارداد CFD با بروکرتان میشوید. این قرارداد، آینهای از حرکت قیمت بازار اصلی است. سود و ضرر شما بر اساس تغییرات این قیمت محاسبه میشود و در نهایت، وقتی معامله را میبندید، تفاوت بین قیمت باز شدن و بسته شدن را به حساب خود واریز یا از آن کسر میکنید. CFDها معمولاً بر پایه مارجین معامله میشوند که در ادامه مفصلتر توضیح میدهم. این نکته را هم بدانید که CFDها در برخی کشورها مثل آمریکا، به دلیل قوانین سختگیرانه، در دسترس نیستند، اما در بیشتر نقاط دنیا محبوبیت زیادی دارند.
اندازههای پوزیشنها: استاندارد، مینی لات و میکرو لات
وقتی معامله میکنید، حجم آن را با “لات” (Lot) مشخص میکنید. این یک واحد اندازهگیری استاندارد در فارکس است. 
یک لات استاندارد، معادل ۱۰۰,۰۰۰ واحد از ارز پایه است. مثلاً اگر یک لات EUR/USD بخرید، یعنی ۱۰۰,۰۰۰ یورو خریدهاید. اما نگران نباشید، لازم نیست حتماً با این حجمهای بزرگ کار کنید. اکثر بروکرها، “مینی لات” (۱۰,۰۰۰ واحد) و “میکرو لات” (۱,۰۰۰ واحد) را هم ارائه میدهند که برای تریدرهای تازهکار و با سرمایه کمتر، بسیار مناسبتر است. حتی برخی بروکرهای “نانو لات” (۱۰۰ واحد) هم دارند. انتخاب حجم مناسب، بخش مهمی از مدیریت ریسک شماست.
پیپ (Percentage In Point) در معاملات فارکس چیست؟
حالا برویم سراغ “پیپ” (Pip). پیپ کوچکترین واحد تغییر قیمت در یک جفت ارز است. در واقع، زبان بازار برای اندازهگیری نوسانات. 
برای اکثر جفت ارزها، یک پیپ برابر با ۰.۰۰۰۱ است. مثلاً اگر EUR/USD از ۱.۲۰۰۰ به ۱.۲۰۰۱ برسد، یعنی یک پیپ بالا رفته است. تنها استثنا، جفتارزهای ین ژاپن هستند که پیپ آنها ۰.۰۱ است (یعنی دو رقم اعشار). همچنین، بعضی بروکرها “پیپت” یا “فراکتال پیپ” را هم نشان میدهند که یک دهم پیپ است و دقت قیمتگذاری را بالاتر میبرد. این جزئیات شاید در ابتدا گیجکننده به نظر برسند، اما برای محاسبه سود و ضرر حیاتی هستند.
ارزش یک پیپ چقدر است؟
ارزش یک پیپ چقدر است؟ این سوالی است که جوابش ثابت نیست و به جفت ارز و ارز پایه حساب شما بستگی دارد. مثلاً در حسابی که بر پایه دلار است، ارزش پیپ برای EUR/USD با ارزش پیپ برای USD/CAD فرق میکند. 
نگران نباشید، لازم نیست خودتان حساب و کتاب کنید. ابزارهای آنلاین زیادی برای محاسبه ارزش پیپ وجود دارد، مثل ماشینحسابهای موجود در سایت Investing.com یا حتی خود بروکرها. این ابزارها کار شما را راحت میکنند و اجازه میدهند روی استراتژیتان تمرکز کنید. 
انواع جفت ارز در معاملات فارکس
همه ارزهای دنیا در فارکس معامله نمیشوند، یا حداقل به یک اندازه مهم نیستند. دلار آمریکا پادشاه بلامنازع این بازار است؛ طبق آمار، در حدود ۸۸% از معاملات جهانی فارکس نقش دارد. اما جدا از دلار، چند ارز مهم دیگر هم هستند که ستون فقرات اقتصاد جهانی را تشکیل میدهند. 
این ارزها را میتوانیم به سه دسته اصلی تقسیم کنیم:
- ماژور (Major)
- کراس (Cross)
- اگزوتیک (Exotic)
جفت ارزهای ماژور (Major)
جفت ارزهای ماژور (Major)، آنهایی هستند که یک طرفشان دلار آمریکاست. اینها فعالترین و نقدشوندهترین جفتها در بازارند. به همین دلیل، معمولاً اسپرد کمتری دارند و فرصتهای معاملاتی بیشتری را ارائه میدهند. اگر تازهکار هستید، پیشنهاد میکنم بیشتر روی این جفتها تمرکز کنید.
| جفت ارز | نام متداول |
|---|---|
| EUR/USD | یورو دلار |
| USD/JPY | دلار ین |
| GBP/USD | پوند دلار |
| USD/CHF | دلار فرانک |
| USD/CAD | دلار کانادا |
| AUD/USD | دلار استرالیا دلار |
| NZD/USD | دلار نیوزلند دلار |
جفت ارزهای کراس (Cross)
جفت ارزهای کراس (Cross) یا متقاطع، آنهایی هستند که دلار آمریکا در آنها نیست. قبلاً برای تبدیل مثلاً یورو به ین، باید اول یورو را به دلار و بعد دلار را به ین تبدیل میکردید. اما حالا با جفتارزهای کراس، کار خیلی راحتتر شده. این جفتها هم نقدشوندگی خوبی دارند، اما نه به اندازه ماژورها.
| دسته | نمونه جفت ارز |
|---|---|
| Euro Crosses | EUR/GBP, EUR/JPY, EUR/CHF, EUR/CAD, EUR/AUD, EUR/NZD |
| Yen Crosses | GBP/JPY, CHF/JPY, CAD/JPY, AUD/JPY, NZD/JPY |
| British Pound Crosses | GBP/CHF, GBP/AUD, GBP/CAD, GBP/NZD |
| Other Crosses | AUD/CAD, AUD/CHF, AUD/NZD, CAD/CHF, NZD/CAD, NZD/CHF |
جفت ارزهای اگزوتیک (Exotic)
جفت ارزهای اگزوتیک (Exotic) شامل یک ارز ماژور و یک ارز از اقتصادهای نوظهور یا کوچکتر هستند. اینها کمترین فعالیت و نقدشوندگی را دارند و در نتیجه، اسپردشان معمولاً بسیار بالاست. 
به عنوان یک تریدر، توصیه من این است که تا زمانی که دلیل خیلی محکمی برای معامله این جفتها ندارید (مثلاً تخصص خاصی در اقتصاد آن کشور)، از آنها دوری کنید. نوسانات شدید و هزینههای بالا، ریسک معامله با آنها را برای تریدرهای عادی بسیار زیاد میکند.
بخش سوم: مدیریت سرمایه و انواع دستورات معاملاتی
لوریج و مارجین در معاملات فارکس
حالا میرسیم به دو مفهوم حیاتی: لوریج (Leverage) و مارجین (Margin). اینها شمشیر دولبه فارکس هستند. حسابهای فارکس، حسابهای مارجین هستند. یعنی شما برای باز کردن یک معامله، لازم نیست تمام پول آن را داشته باشید؛ فقط بخش کوچکی به عنوان وثیقه یا “مارجین” نیاز دارید. این مارجین، تضمینی است برای بروکر که شما توانایی پوشش ضررهای احتمالی را دارید. 
لوریج یا اهرم، همان قدرتی است که بروکر به شما میدهد تا با سرمایه کم، حجمهای بزرگتری را معامله کنید. مثلاً لوریج ۱:۵۰ یعنی با ۱۰۰۰ دلار، میتوانید پوزیشنی به ارزش ۵۰,۰۰۰ دلار باز کنید. ۴۹,۰۰۰ دلار باقیمانده را بروکر به شما “قرض” میدهد. این یعنی شما فقط ۲% از کل حجم معامله را به عنوان مارجین نیاز دارید. لوریج میتواند سود شما را چند برابر کند، اما یادتان باشد، ضررها را هم به همان نسبت افزایش میدهد! مدیریت ریسک در اینجا حرف اول را میزند.
عناصر حساب معاملات فارکس
وقتی در متاتریدر یا هر پلتفرم دیگری معامله میکنید، یک سری اصطلاحات و اعداد را در بخش “ترمینال” پایین صفحه میبینید که درک آنها برای مدیریت حساب ضروری است:
موجودی حساب (Account Balance)
موجودی حساب (Balance): این همان پولی است که در حسابتان دارید، بدون در نظر گرفتن سود و ضرر معاملات باز. مثلاً اگر با ۳۰۰۰ دلار شروع کردهاید، بالانس شما ۳۰۰۰ دلار است. سود و ضرر معاملات باز روی این عدد تأثیر نمیگذارد تا زمانی که معامله را ببندید.
موجودی حساب + سود و زیان متغیر (Account Equity)
اکوئیتی (Equity): این عدد، ارزش واقعی حساب شما در لحظه است. اکوئیتی برابر است با بالانس به علاوه سود یا منهای ضرر تمام معاملات بازی که دارید. 
اگر هیچ معامله بازی نداشته باشید، اکوئیتی و بالانس شما یکی است. اما با باز شدن معاملات و نوسان قیمتها، اکوئیتی شما مدام در حال تغییر است. این مهمترین عددی است که وضعیت واقعی حساب شما را نشان میدهد.
حداقل سرمایه (Maintenance Margin) یا مارجین استفاده شده
مارجین استفاده شده (Used Margin / Maintenance Margin): این همان پولی است که بروکر برای باز نگه داشتن معاملات فعلی شما، به عنوان وثیقه “قفل” کرده است. 
هرچه حجم معاملات باز شما بیشتر باشد، مارجین استفاده شده هم بیشتر میشود. وقتی معاملهای را میبندید، این مارجین آزاد میشود و به “مارجین آزاد” شما اضافه میگردد. در متاتریدر، این را با عنوان “Margin” میبینید.
مارجین آزاد (Free Margin)
مارجین آزاد (Free Margin): این پولی است که هنوز توسط بروکر قفل نشده و میتوانید از آن برای باز کردن معاملات جدید استفاده کنید. مارجین آزاد برابر است با اکوئیتی منهای مارجین استفاده شده. این عدد نشاندهنده ظرفیت باقیمانده شما برای معامله است.
سطح مارجین (Margin Level)
سطح مارجین (Margin Level): این یک نسبت بسیار مهم است که به صورت درصد محاسبه میشود: (اکوئیتی تقسیم بر مارجین استفاده شده) ضربدر ۱۰۰. این عدد نشان میدهد چقدر از حساب شما درگیر معاملات است و چقدر “نفس” برای ادامه دارید. اگر سطح مارجین شما به ۱۰۰% برسد، یعنی اکوئیتی شما برابر با مارجین استفاده شده است و دیگر نمیتوانید معامله جدیدی باز کنید.
کال مارجین (Margin Call)
کال مارجین (Margin Call): کابوس هر تریدری! وقتی سطح مارجین شما به یک حد مشخصی (مثلاً ۱۰۰% یا کمتر، بسته به بروکر) میرسد، بروکر به شما هشدار “کال مارجین” میدهد. 
این یعنی پولتان رو به اتمام است و باید یا سرمایه بیشتری واریز کنید یا معاملات ضرردهتان را ببندید تا از ضرر بیشتر جلوگیری کنید. نادیده گرفتن کال مارجین، عواقب بدی دارد.
سطح استاپ اوت (Stop Out Level)
استاپ اوت (Stop Out Level): اگر به کال مارجین بیتوجهی کنید و ضرر معاملاتتان ادامه پیدا کند، بروکر به “سطح استاپ اوت” میرسد (معمولاً ۲۰% یا ۳۰% سطح مارجین). در این نقطه، سیستم بروکر به صورت خودکار و از بزرگترین ضرر، شروع به بستن معاملات شما میکند تا حساب شما منفی نشود و بروکر هم متحمل ضرر نشود. این یعنی شما تمام یا بخش زیادی از سرمایهتان را از دست دادهاید. 
این اتفاق، یادآوری تلخی است که مدیریت ریسک چقدر حیاتی است.
دستورات معاملاتی فارکس (Market Order & Pending Order)
خب، حالا که با مفاهیم پایه آشنا شدید، چطور وارد معامله شویم؟ شما برای بروکرتان “دستور” یا “Order” صادر میکنید. این دستورات به شما اجازه میدهند زمان و قیمت ورود و خروج از معامله را کنترل کنید.
Market Order
مارکت اردر (Market Order): این سادهترین نوع اردر است. وقتی مارکت اردر میگذارید، به بروکر میگویید “همین الان، با بهترین قیمت موجود در بازار، برای من بخر یا بفروش”. این برای زمانی است که میخواهید فوراً وارد معامله شوید. اما یک نکته مهم: در بازارهای پرنوسان، ممکن است قیمت اجرای سفارش شما کمی با قیمتی که دیدهاید تفاوت داشته باشد، که به آن “اسلیپیج” (Slippage) میگوییم. این یعنی قیمت مورد انتظار شما با قیمت واقعی اجرا شده، فرق میکند.
Pending Order
پندینگ اردر (Pending Order): این اردرها برای زمانی هستند که شما نمیخواهید فوراً وارد معامله شوید، بلکه میخواهید وقتی قیمت به یک نقطه خاص رسید، معامله شما به صورت خودکار باز شود. این یعنی شما یک “شرط” برای بروکرتان میگذارید. پندینگ اردرها چهار نوع اصلی دارند که در متاتریدر هم آنها را میبینید: 
دستور معاملاتی Buy Limit
بای لیمیت (Buy Limit): وقتی فکر میکنید قیمت یک جفت ارز قرار است پایینتر بیاید و بعد از رسیدن به یک سطح حمایتی، دوباره بالا برود، از بای لیمیت استفاده میکنید. 
مثلاً، EUR/USD الان ۱.۱۷۸۵ است و شما پیشبینی میکنید تا ۱.۱۷۰۰ پایین بیاید و از آنجا برگردد. شما یک بای لیمیت در ۱.۱۷۰۰ میگذارید تا به محض رسیدن قیمت به آن نقطه، بروکر برایتان خرید را انجام دهد. این به شما اجازه میدهد از فرصتها استفاده کنید، حتی وقتی پای سیستم نیستید.
دستور معاملاتی Sell Limit
سل لیمیت (Sell Limit): دقیقاً برعکس بای لیمیت. وقتی پیشبینی میکنید قیمت بالا میرود و بعد از رسیدن به یک سطح مقاومتی، دوباره پایین میآید، از سل لیمیت استفاده میکنید. 
شما یک قیمت بالاتر از قیمت فعلی را مشخص میکنید و بروکر به محض رسیدن قیمت به آن نقطه، برایتان فروش را انجام میدهد.
بای استاپ (Buy Stop) و سل استاپ (Sell Stop)
بای استاپ (Buy Stop): این اردر برای زمانی است که شما انتظار دارید قیمت از یک سطح مقاومتی عبور کند و به روند صعودیاش ادامه دهد. شما یک قیمت بالاتر از قیمت فعلی را تعیین میکنید و اگر قیمت به آن برسد، اردر خرید شما فعال میشود.
سل استاپ (Sell Stop): برعکس بای استاپ، برای زمانی است که انتظار دارید قیمت از یک سطح حمایتی عبور کند و به روند نزولیاش ادامه دهد. شما یک قیمت پایینتر از قیمت فعلی را تعیین میکنید و اگر قیمت به آن برسد، اردر فروش شما فعال میشود. 
حد ضرر (Stop Loss) و حد سود (Take Profit) چیست؟
در نهایت، میرسیم به دو ابزار حیاتی برای مدیریت ریسک و سود: حد ضرر (Stop Loss – SL) و حد سود (Take Profit – TP). اینها اردرهای مستقلی نیستند و باید به یک مارکت اردر یا پندینگ اردر وصل شوند.
حد ضرر (SL): این اردر به بروکر شما میگوید که اگر قیمت برخلاف پیشبینی شما حرکت کرد و به یک نقطه مشخص رسید، معامله را به صورت خودکار ببندد تا ضرر شما از یک حدی بیشتر نشود. استفاده از حد ضرر، اولین قانون طلایی مدیریت ریسک است.
حد سود (TP): این اردر هم به بروکر میگوید که اگر قیمت به نفع شما حرکت کرد و به یک نقطه مشخص رسید، معامله را به صورت خودکار ببندد تا سود شما تضمین شود. این به شما اجازه میدهد حتی وقتی پای چارت نیستید، سودتان را قفل کنید.
به عنوان یک تریدر، همیشه تأکید میکنم که هرگز، تأکید میکنم هرگز، بدون حد ضرر معامله نکنید. این یک اشتباه مهلک است که بارها دیدهام حسابها را به باد داده است.