شرایط بازار فارکس: چطور مثل یک حرفه‌ای در هر بازاری سود کنید؟

به عنوان یک تریدر، بارها دیده‌ام که چطور شرایط بازار فارکس می‌تواند تعیین‌کننده اصلی موفقیت یا شکست شما باشد. اگر فکر می‌کنید یک استراتژی جادویی وجود دارد که در هر وضعیتی کار می‌کند، متاسفانه باید بگویم سخت در اشتباهید. بازار مثل یک موجود زنده است، دائماً در حال تغییر. چیزی که دیروز برایتان سودآور بود، امروز ممکن است حسابتان را خالی کند. اینجاست که عبارت “رفتار موجود در بازار دوست شماست” معنا پیدا می‌کند؛ اما این دوستی همیشگی نیست و شما باید بلد باشید چطور در زمان ظهور انواع شرایط بازار فارکس، استراتژی‌تان را مثل یک شمشیر تیز، با آن هماهنگ کنید.

تجربه شخصی من نشان می‌دهد که یکی از بزرگترین اشتباهات تریدرها، چسبیدن به یک روش معاملاتی ثابت است، حتی وقتی بازار کاملاً تغییر کرده. مثلاً، یک استراتژی رنج‌باند عالی دارید، قیمت‌ها ماه‌ها بین دو سطح بالا و پایین نوسان می‌کنند و شما سود می‌کنید. ناگهان، بدون هیچ هشداری، یک خبر مهم می‌آید و بازار وارد یک روند صعودی یا نزولی قدرتمند می‌شود. استراتژی رنج‌باند شما شروع به ضرردهی می‌کند و اگر حواستان نباشد، تمام سودتان به باد می‌رود. پس، کلید موفقیت این است که همیشه “چشمتان روی توپ باشد” و بتوانید به سرعت شرایط بازار فارکس را تشخیص دهید، مخصوصاً اگر استراتژی‌تان برای بهره‌برداری از روند یا محدوده خاصی طراحی شده است.

گاهی اوقات، قبل از رویدادهای بزرگ و تعیین‌کننده مثل جلسات سیاست پولی بانک مرکزی یا انتخابات ریاست جمهوری، بازار وارد فاز “تجمع” می‌شود. در این شرایط بازار فارکس، نوسانات به شدت پایین می‌آید، چون تریدرها منتظرند تا نتیجه رویداد مشخص شود. اما همین آرامش قبل از طوفان، می‌تواند منجر به نوسانات بسیار بالا و حرکات شارپ بعد از اعلام خبر شود. اینجاست که نه تنها تحلیل تکنیکال، بلکه مدیریت سرمایه و کنترل احساسات شما هم باید با شرایط جدید بازار هماهنگ باشد.

شرایط بازار فارکس: چهار فاز کلیدی که هر تریدر باید بشناسد

بازار فارکس، برخلاف تصور عمومی، فقط بالا و پایین نمی‌رود. در واقع، ما چهار محیط معاملاتی متمایز داریم که هر کدام نیاز به رویکرد خاص خودشان دارند. شناخت این چهار نوع شرایط بازار فارکس برای هر تریدری حیاتی است:

• بازار رنج با نوسانات پایین: قیمت‌ها در یک محدوده باریک و بدون حرکت قوی.
• بازار رنج با نوسانات بالا: قیمت‌ها در یک محدوده مشخص، اما با نوسانات شدیدتر بین بالا و پایین.
• بازار روندی با نوسانات پایین: قیمت‌ها در یک جهت مشخص حرکت می‌کنند، اما با شیب ملایم و نوسانات کم.
• بازار روندی با نوسانات بالا: قیمت‌ها با قدرت و سرعت زیاد در یک جهت خاص حرکت می‌کنند.

هر کدام از این شرایط بازار فارکس، استراتژی‌های معاملاتی خاصی را می‌طلبند. چیزی که در یک بازار رنج عالی کار می‌کند، در یک بازار روندی ممکن است فاجعه‌بار باشد.

بازار رنج: وقتی قیمت‌ها گیج‌کننده می‌شوند

شرایط بازار فارکس در بازار رنج، زمانی است که قیمت یک جفت ارز بین دو سطح مشخص حمایت و مقاومت در نوسان است. شاید تعجب کنید که چرا یک جفت ارز به جای روند صعودی یا نزولی، در یک محدوده گیر می‌کند؟

پاسخ ساده است: عرضه و تقاضا. وقتی خریداران و فروشندگان در یک محدوده خاص در حال کشمکش هستند و هیچ نیروی محرک قوی (مثل یک خبر بنیادی بزرگ یا تغییر در نرخ بهره) برای شکستن این تعادل وجود ندارد، قیمت‌ها در یک رنج باقی می‌مانند. به محض اینکه یک عامل محرک قوی ظاهر شود، نرخ تبادل آزاد می‌شود تا یک محدوده جدید را آزمایش کند.

نمودار GBP/USD در سال ۲۰۱۶ یک مثال عالی از این نوع شرایط بازار فارکس است. پوند/دلار برای مدت طولانی در یک محدوده (محدوده ۳) با نوسانات کم معامله می‌شد. همه چیز آرام بود تا اینکه رفراندوم برگزیت در ژوئن ۲۰۱۶ برگزار شد. نتایج غیرمنتظره، بازار را شوکه کرد و باعث نوسانات منفی شدید شد. پوند/دلار به سرعت از محدوده ۳ به محدوده ۲ سقوط کرد.

تقریباً سه ماه در محدوده ۲ باقی ماند، تا اینکه ترزا می، نخست‌وزیر وقت بریتانیا، اعلام کرد که این کشور به سرعت از اتحادیه اروپا خارج خواهد شد. این خبر باعث شد اقتصاددانان زیادی پیش‌بینی‌های خود را برای اقتصاد بریتانیا کاهش دهند و پوند دوباره سقوط کرد و وارد محدوده ۱ شد. این محدوده جدید برای حدود ۶ ماه توسط مقاومت قبلی (که حالا حمایت شده بود) محدود می‌شد.

در آوریل ۲۰۱۷، با اعلام انتخابات زودهنگام، GBP/USD دوباره به محدوده ۲ بازگشت. تریدرها فکر می‌کردند نخست‌وزیر فقط زمانی انتخابات برگزار می‌کند که از پیروزی خود مطمئن باشد، که این به معنای خروج زودهنگام و باثبات از اتحادیه اروپا بود. این حرکات، نمونه‌های بارزی از تغییر شرایط بازار فارکس و واکنش قیمت به اخبار هستند.

چگونه در یک بازار رنج معامله کنیم؟ استراتژی بازگشت به میانگین

یکی از کارآمدترین روش‌ها برای معامله در بازارهای رنج، استراتژی بازگشت به میانگین (Mean Reversion) است. ایده اصلی این است که قیمت یک دارایی، پس از اینکه به شدت از میانگین بلندمدت خود فاصله می‌گیرد، تمایل دارد دوباره به آن بازگردد. یک مثال کلاسیک از این استراتژی، استفاده از باندهای بولینگر است.

استراتژی بازگشت به میانگین با باندهای بولینگر

جان بولینگر، باندهای بولینگر را به عنوان راهی برای اندازه‌گیری توزیع قیمت‌ها در یک دوره زمانی خاص توسعه داد. هدف او این بود که ببیند قیمت چقدر می‌تواند از میانگین خود فاصله بگیرد، قبل از اینکه دوباره به سمت آن کشیده شود.

باندهای بولینگر، محدوده قیمت‌ها را در یک دوره زمانی نشان می‌دهند و ۹۵٪ از تمام قیمت‌ها را در بر می‌گیرند (با استفاده از میانگین متحرک ۲۰ روزه و ۲ انحراف معیار). به زبان ساده، قیمت فقط ۵٪ از زمان را خارج از این باندها سپری می‌کند. این یعنی وقتی قیمت به باند بالا یا پایین می‌رسد، احتمال بازگشتش به سمت میانگین زیاد است.

اکثر پلتفرم‌های معاملاتی، اندیکاتور باندهای بولینگر را دارند و شما می‌توانید تنظیمات آن را تغییر دهید. مثلاً می‌توانید میانگین متحرک ۵۰ روزه را با ۳ انحراف معیار برای باند بالا و ۱ انحراف معیار برای باند پایین استفاده کنید. این انعطاف‌پذیری به شما اجازه می‌دهد باندهای بولینگر را با سبک معاملاتی خودتان هماهنگ کنید.

انواع استراتژی‌های معاملاتی با باند بولینگر

معروف‌ترین استراتژی باند بولینگر، همان استراتژی بازگشت به میانگین است: وقتی نرخ تبادل به باند پایین می‌رسد، خرید کنید و وقتی به باند بالا می‌رسد، بفروشید. اما من یک رویکرد محافظه‌کارانه‌تر را پیشنهاد می‌کنم: صبر کنید تا پس از لمس باند بالا یا پایین، یک کندل تأییدیه‌ای بسته شود. مثلاً، اگر قیمت از باند بالا عبور کرد، صبر کنید تا کندل بعدی زیر باند بالا بسته شود و بعد وارد پوزیشن فروش شوید.

کلید موفقیت این استراتژی، این است که آن را در شرایط بازار فارکس مناسب به کار ببرید؛ یعنی زمانی که بازار از فاز روندی به فاز تجمعی (رنج) تغییر می‌کند یا وقتی که بازار در یک محدوده مشخص قرار دارد. در غیر این صورت، ممکن است با ضررهای سنگین روبرو شوید.

اندازه‌گیری نوسانات در استراتژی بازگشت به میانگین

باندهای بولینگر، خودشان یک معیار نوسانات تاریخی هستند، چون برای محاسبه بالا و پایین باند از انحراف معیار استفاده می‌کنند. با اندازه‌گیری فاصله بین باند بالا و باند پایین، می‌توانید نوسانات را ارزیابی کنید. این تفاوت، همان “پهنای باند بولینگر” (Bollinger Band Width) است.

نوسانات تاریخی به شما می‌گوید که یک جفت ارز در یک دوره زمانی چقدر حرکت کرده است. مثلاً، اگر نوسان تاریخی یک جفت ارز ۱۰٪ باشد، یعنی تغییرات آن در یک سال گذشته معادل ۱۰٪ بوده است.

هدف شما از بررسی نوسانات تاریخی این است که تشخیص دهید آیا یک جفت ارز احتمالاً به سمت بالا یا پایین حرکت خواهد کرد، یا اینکه به باند بولینگر باز خواهد گشت. پهنای باند بولینگر به شما می‌گوید که آیا دارایی در حال تجمع (رنج) است یا شتاب می‌گیرد (روند).

نکته مهم: اگر پهنای باند بولینگر در حال افزایش باشد، یعنی نوسانات در حال زیاد شدن است. در این شرایط بازار فارکس، اگر قیمت به باند بالا یا پایین نزدیک شود، بهتر است از انجام معامله بازگشت به میانگین خودداری کنید، چون ممکن است بازار وارد روند شود. اما اگر پهنای باند در حال کاهش باشد، نوسانات کم شده و انجام معامله بازگشت به میانگین می‌تواند مناسب باشد.

استراتژی‌های بازگشت به میانگین تا زمانی که شرایط بازار فارکس تغییر نکند، سودآور هستند. اما وقتی بازار از رنج خارج شده و وارد روند می‌شود، شما در خطر قرار می‌گیرید. شما هرگز نمی‌خواهید استراتژی بازگشت به میانگین را در یک بازار روندی اجرا کنید، پس نیاز به ابزارهایی دارید که به شما کمک کند تشخیص دهید محیط بازار تغییر کرده است.

روند: دوست یا دشمن؟ (تشخیص تغییر شرایط بازار فارکس)

عبارت “روند دوست شماست” (Trend is your friend) یکی از معروف‌ترین جملات در ترید است. بله، معامله‌گری روندی می‌تواند در دوره‌هایی که یک جفت ارز روند دارد، سود قابل توجهی برای شما به ارمغان بیاورد. اما حقیقت این است که یافتن یک روند واقعی آسان نیست و اغلب اتفاق نمی‌افتد.

طبق تجربه من و داده‌های بازار، بازارهای روندی تقریباً فقط ۳۰٪ از زمان رخ می‌دهند و ۷۰٪ باقی‌مانده، جفت ارزها در یک محدوده تجمع می‌کنند. همانطور که قبلاً گفتیم، اطلاعات جدید معمولاً دلیل شکست قیمت از محدوده معاملاتی است. وقتی یک دارایی از یک محدوده خارج می‌شود، در جستجوی یک محدوده جدید حرکت می‌کند و در طول این دوره، بازار روند دارد.

تعریف روند، حرکت در یک جهت خاص در طول یک دوره است که ادامه پیدا می‌کند. روندها تا زمانی که متوقف یا معکوس شوند، به حرکت خود ادامه می‌دهند. روش‌های زیادی برای شناسایی یک روند وجود دارد.

سیستم‌های معاملاتی روندی معمولاً ساده هستند، اما مدیریت ریسک در اطراف این استراتژی‌ها پیچیده‌تر است. یک استراتژی ساده مثل کراس اوور (تقاطع) میانگین متحرک می‌تواند به شما نشان دهد که در میانه یک روند هستید.

مثلاً، وقتی میانگین متحرک ۵ روزه از میانگین متحرک ۲۰ روزه عبور می‌کند (به سمت بالا یا پایین)، یک روند کوتاه‌مدت شکل گرفته است. برای روندهای بلندمدت، کراس اوور میانگین متحرک ۵۰ روزه و ۲۰۰ روزه را بررسی می‌کنیم. این کراس‌ها نام‌های خاصی دارند: “کراس طلایی” (Golden Cross) زمانی رخ می‌دهد که میانگین ۵۰ روزه از ۲۰۰ روزه به سمت بالا عبور کند (سیگنال صعودی قوی) و “کراس مرگ” (Death Cross) زمانی که ۵۰ روزه از ۲۰۰ روزه به سمت پایین عبور کند (سیگنال نزولی قوی).

اگر شما یک تریدر بازگشت به میانگین هستید، باید از این نقاط کراس اوور آگاه باشید و از معاملاتی که در شرایط بازار فارکس روندی رخ می‌دهند، خودداری کنید. باید به سرعت درک کنید که شرایط بازار فارکس تغییر کرده است.

شکست اولیه (Breakout) زمانی رخ می‌دهد که یک جفت ارز از سطح مقاومت یا حمایت عبور می‌کند و معمولاً با افزایش حجم و نوسانات همراه است. اندازه‌گیری حجم در بازار فارکس کمی دشوار است، اما می‌توانید از حجم معاملات فیوچرز یا ETFهای ارزی برای سنجش آن استفاده کنید. من همیشه به دنبال شکست‌هایی هستم که با حجم سنگین همراهند؛ این ترکیب معمولاً نشان‌دهنده مشارکت قوی در بازار و آغاز یک روند است. دنبال کردن چنین ترکیبی، زمان عالی برای شروع رویکرد معاملاتی روندی شماست.

یک روش دیگر برای سنجش شرایط بازار فارکس و تشخیص روند، ارزیابی تکانه (Momentum) است. تکانه نشان می‌دهد که نرخ تبادل ارز با چه سرعتی در حال شتاب گرفتن است. وقتی بازارها از رنج خارج شده و روند را آغاز می‌کنند، تکانه افزایش می‌یابد. اما وقتی جفت ارز در حال تجمع است، تکانه معمولاً کاهش می‌یابد. یکی از رایج‌ترین ابزارها برای سنجش تکانه، شاخص همگرایی و واگرایی میانگین متحرک (MACD) است.

اندیکاتور MACD: سنجش شتاب بازار

شاخص MACD با استفاده از چندین میانگین متحرک نمایی (Exponential Moving Average – EMA) تشخیص می‌دهد که آیا نرخ تبادل یک جفت ارز در حال شتاب گرفتن یا کاهش است. این کار را با مقایسه تفاوت بین دو EMA نسبت به EMA همان تفاوت انجام می‌دهد.

MACD از EMA استفاده می‌کند که به قیمت‌های اخیر وزن بیشتری می‌دهد. مثلاً، یک EMA بیست روزه، بیشتر روی ۵ روز گذشته تمرکز می‌کند تا ۱۵ روز قبل از آن.

معمول‌ترین روش استفاده از MACD، سیگنال خرید یا فروش تقاطع است. سیگنال زمانی تولید می‌شود که خط MACD (که به آن “خط انتشار” یا MACD Line گفته می‌شود) از خط سیگنال MACD (که EMA خط MACD است) به سمت بالا یا پایین عبور می‌کند. این کراس اوورها می‌توانند نشانه‌های خوبی برای ورود یا خروج از معاملات روندی باشند.

شرایط بازار فارکس در روند فصلی: آیا بازارها هم عادت دارند؟

باور کنید یا نه، زمان‌هایی وجود دارد که بازارها در جهت خاصی بر اساس زمان سال حرکت می‌کنند. این‌ها به عنوان روندهای فصلی شناخته می‌شوند. روند فصلی در یک ابزار مالی معمولاً بر اساس دلایل بنیادی و منطقی شکل می‌گیرد.

مثلاً، در اواخر زمستان و اوایل بهار، پالایشگاه‌های نفتی شروع به تولید بنزین تابستانی می‌کنند که مصرف آن در فصل گرما به طرز قابل توجهی افزایش می‌یابد. تولید بنزین تابستانی گران‌تر است و به همین دلیل، قیمت بنزین در این دوره معمولاً افزایش می‌یابد.

در نمودار روند فصلی بنزین، می‌بینید که عملکرد قیمت بنزین در اواخر زمستان و اوایل بهار نسبتاً قوی‌تر است. در ۱۳ سال گذشته، قیمت بنزین در ماه فوریه، در ۱۲ سال از آن، به طور متوسط ۱۱.۴٪ افزایش یافته است. این اطلاعات برای من، به عنوان یک تریدر، بسیار مهم است، مخصوصاً اگر استراتژی بازگشت به میانگین داشته باشم و تصمیم بگیرم روی بنزین معامله کنم. استراتژی بازگشت به میانگین در قیمت بنزین احتمالاً در ماه ژوئن بهتر عمل می‌کند، جایی که عملکرد فصلی تاریخی آن نسبتاً خنثی است.

خلاصه و کلام آخر: استراتژی شما، آینه بازار

بیشتر تریدرها وقت خود را صرف توسعه یک استراتژی معاملاتی می‌کنند که فقط بر روی نقاط ورود و خروج تمرکز دارد. اما کمتر کسی به این فکر می‌کند که چطور عملکرد استراتژی‌اش در شرایط بازار فارکس مختلف تغییر می‌کند. این یک اشتباه بزرگ است!

کلید تنظیم استراتژی معاملاتی شما بر اساس شرایط بازار فارکس، درک این است که بازار چندین فاز متفاوت دارد. بازارها بیشتر اوقات در حالت تجمع (رنج) هستند و سپس، تقریباً ۳۰٪ از زمان، از این محدوده خارج شده و روند را آغاز می‌کنند. برای موفقیت، بسیار مهم است که نوع شرایط بازار فارکس فعلی را شناسایی کنید و یک راه مطمئن برای تشخیص تغییر این شرایط داشته باشید.

شما می‌توانید از ترکیبی از ابزارها و مطالعات برای تعیین اینکه شرایط بازار فارکس در حال تغییر است، استفاده کنید. با ترکیب نوسانات (مثلاً با باندهای بولینگر)، تکانه (مثلاً با MACD) و حتی فصلی بودن، و همچنین مشاهده دقیق پرایس اکشن برای دیدن اینکه آیا یک جفت ارز در حال شکستن سطوح و شروع روند است، می‌توانید شرایط بازار فارکس در حال تغییر را به درستی تشخیص دهید. داشتن یک برنامه برای تنظیم رویکرد معاملاتی‌تان با شرایط بازار فارکس جدید، تفاوت بین یک تریدر معمولی و یک تریدر حرفه‌ای است. همیشه آماده باشید، همیشه انعطاف‌پذیر باشید.