در بازارهای مالی، اصطلاحات و رویدادهای خاصی وجود دارند که میتوانند در یک چشمبرهمزدن، روند بازار و حجم نقدینگی را دستخوش تغییرات شدیدی کنند. یکی از پرریسکترینِ این رویدادها، پدیده «تریپل ویچینگ» (Triple Witching Hour) است. این رویداد که تنها چهار بار در سال رخ میدهد، به زمان انقضای همزمان قراردادهای اختیار معامله سهام، معاملات آتی شاخص سهام و اختیار معامله شاخص سهام اشاره دارد. در این ساعات خاص، نبرد میان خریداران و فروشندگان به اوج خود میرسد و نوسانات غیرقابل پیشبینی میتوانند معاملهگران ناآگاه را به شدت غافلگیر کنند.
برای بقا و کسب سود در چنین شرایط پرالتهابی، تنها تکیه بر شانس و حدس و گمان کافی نیست؛ بلکه داشتن دانش عمیق از ساختار بازار و تسلط بر مدیریت سرمایه الزامی است. معاملهگران حرفهای به خوبی میدانند که برای درک رفتار قیمت در ساعات سه جادوگر، باید پایههای تحلیلی خود را به شکلی ساختاریافته تقویت کنند. در همین راستا، گذراندن یک دوره آموزش جامع و اصولی بازار فارکس میتواند به شما کمک کند تا با شناخت بهتر سنتیمنت بازار و تسلط بر تحلیل تکنیکال، از این نوسانات شدید به عنوان فرصتهای طلایی معاملاتی بهرهبرداری کنید.
در این مقاله از مجله تجارت اف ایکس، قصد داریم به طور کامل کالبدشکافی کنیم که پدیده Triple Witching Hour دقیقاً چیست، در چه تاریخهایی رخ میدهد و چگونه روی داراییهای مختلف تاثیر میگذارد. همچنین استراتژیهای معاملاتی مناسب برای رویارویی با این رویداد هیجانانگیز را بررسی خواهیم کرد تا با دیدی باز و آمادگی کامل به استقبال این ساعات جادویی بروید.
| ویژگی | توضیحات |
|---|---|
| مفهوم اصلی (Triple Witching) | انقضای همزمان سه نوع قرارداد مشتقه مالی در بازارهای سهام |
| زمان دقیق وقوع | سومین جمعه از ماههای مارس، ژوئن، سپتامبر و دسامبر |
| قراردادهای درگیر (منقضیشونده) | اختیار معامله سهام، قراردادهای آتی شاخص سهام و اختیار معامله شاخص سهام |
| تاثیر مستقیم بر بازار | افزایش شدید حجم معاملات و نوسانات غیرقابل پیشبینی در قیمتها در ساعات پایانی |
| رفتار سازمانیها (آربیتراژ) | بسته شدن پوزیشنهای قدیمی و باز شدن پوزیشنهای جدید توسط صندوقهای بزرگ |
| توصیه به معاملهگران خرد | رعایت دقیق مدیریت ریسک، کاهش اهرم و پرهیز از معاملات هیجانی در زمان انقضا |
ساعت سه جادوگر (Triple Witching Hour) در بازارهای مالی
آشنایی با یکی از پرنوسانترین روزهای بازار و تأثیر انقضای همزمان قراردادهای مشتقه بر حجم معاملات.
ساعت سه جادوگر چیست؟
رویدادی است که در آن سه نوع قرارداد مشتقه مالی (اختیار معامله سهام، قراردادهای آتی شاخص و اختیار معامله شاخص) به طور همزمان منقضی میشوند.
زمان دقیق وقوع رویداد
این پدیده تنها چهار بار در سال رخ میدهد: در سومین جمعه از ماههای مارس (اسفند/فروردین)، ژوئن (خرداد/تیر)، سپتامبر (شهریور/مهر) و دسامبر (آذر/دی).
جهش حجم معاملات
از آنجا که معاملهگران نهادی و صندوقها باید قراردادهای خود را تسویه یا تمدید (Roll over) کنند، حجم معاملات در این روز به شکل چشمگیری افزایش مییابد.
نوسانات شدید و غیرقابل پیشبینی
در ساعات پایانی معاملات این روز (به خصوص در بازار آمریکا)، به دلیل حجم بالای سفارشات، بازار شاهد نوسانات سریع و گاهی نامنظم قیمتها خواهد بود.
فرصتها در برابر ریسکها
این نوسانات بالا میتواند برای اسکالپرها و نوسانگیران فرصتهای سودآوری مناسبی فراهم کند، اما همزمان ریسک گیر افتادن در حرکات جعلی بازار بسیار بالاست.
توصیه به معاملهگران خرد
معاملهگران خرد (Retail Traders) باید در این زمانها با احتیاط مضاعف معامله کنند، حجم معاملات خود را کاهش دهند و از قرار دادن حد ضرر (Stop Loss) مطمئن شوند.
تریپل ویچینگ: چرا بازار ناگهان دیوانه میشود؟
در روزهای تریپل ویچینگ، وقتی سه نوع قرارداد مشتقه کلیدی – آپشنهای سهام، آپشنهای شاخص سهام و قراردادهای آتی شاخص سهام – همزمان به پایان میرسند، بازار وارد فاز متفاوتی میشود. طبق تجربه من، این همزمانی باعث میشود تریدرها برای بستن، جابجایی یا تمدید پوزیشنهایشان دست به کار شوند و همین فعالیت فشرده، حجم معاملات را به شدت بالا میبرد و نوسانات قیمتی غیرمنتظرهای ایجاد میکند. اینجاست که شما باید آماده باشید.
این رویداد چهار بار در سال رخ میدهد: در سومین جمعههای ماههای مارس، ژوئن، سپتامبر و دسامبر. به خصوص در ساعت پایانی معاملات این روزها که به آن “ساعت تریپل ویچینگ” میگوییم، فعالیت معاملاتی به اوج خود میرسد. معاملهگران در تلاشند تا پوزیشنهای منقضی شونده خود را مدیریت کنند و این تکاپو، میتواند منجر به حرکات شارپ قیمتی شود.
شاید اسم “کوادرپل ویچینگ” هم به گوشتان خورده باشد. این اصطلاح زمانی به کار میرفت که قراردادهای آتی سهام تکتک (Single Stock Futures) همزمان منقضی میشدند. اما واقعیت این است که این نوع مشتقات هرگز آنقدر مورد توجه قرار نگرفتند و در حال حاضر، تمرکز اصلی و حجم واقعی بازار روی همان سه نوع مشتقه اصلی است که تریپل ویچینگ را میسازند. پس، زیاد درگیر این اصطلاح نشوید و تمرکزتان را روی سه ضلع اصلی این مثلث بگذارید.
مدیریت پوزیشنهای آتی در روزهای تریپل ویچینگ
قراردادهای آتی (Futures) به شما این امکان را میدهند که یک دارایی را در آینده با قیمتی مشخص خرید و فروش کنید. اما وقتی تاریخ انقضای این قراردادها فرا میرسد، صاحب قرارداد موظف به انجام معامله توافق شده است. مثلاً، اگر شما صاحب یک قرارداد آتی E-mini S&P 500 باشید و در زمان انقضا، شاخص S&P 500 روی ۴۰۰۰ باشد، شما موظف به تسویه بر اساس این قیمت هستید.
برای جلوگیری از این الزام تسویه، تریدرها معمولاً قبل از انقضا، قرارداد خود را میبندند. بعد از بستن قرارداد منقضی شده، اگر بخواهند پوزیشن خود را در شاخص S&P 500 حفظ کنند، یک قرارداد جدید برای ماه بعد میخرند. این فرآیند را “رولاور” (Roll-over) یا “تعویض قرارداد” مینامیم. به عنوان یک تریدر، باید بدانید که این رولاور کردن پوزیشنها، بخش عظیمی از حجم معاملات در روز تریپل ویچینگ را تشکیل میدهد. اگر پوزیشن آتی دارید، حواستان به این تاریخها باشد تا ناخواسته درگیر تسویه فیزیکی یا نقدی نشوید!
در تاریخ انقضا، تریدرها میتوانند انتخاب کنند که تسویه را انجام ندهند و به جای آن، با انجام یک معامله مخالف در قیمت فعلی، قرارداد خود را ببندند و سود یا زیان حاصل از اختلاف قیمت خرید و فروش را تسویه کنند. همچنین میتوانند با “تعویض قرارداد به جلو” (Rolling Forward)، پوزیشن موجود را بسته و همزمان یک قرارداد جدید آپشن یا آتی را برای تسویه در آینده رزرو کنند.
آپشنها و چالش ‘در پول’ شدن در تریپل ویچینگ
قراردادهای آپشن یا اختیار معامله نیز در روز تریپل ویچینگ (Triple Witching) شرایط حساس و مشابهی را تجربه میکنند. اگر قراردادهای شما در وضعیت «در پول» (In The Money) قرار داشته باشند، شرایط ویژهای برای دارندگان این پوزیشنهای در حال انقضا ایجاد میشود که نیازمند مدیریت دقیق و تصمیمگیری به موقع است.
- آپشن خرید (Call Option): این قرارداد زمانی در وضعیت «در پول» در نظر گرفته میشود که قیمت دارایی پایه در بازار، بالاتر از قیمت اعمال (Strike Price) توافق شده در قرارداد باشد.
- آپشن فروش (Put Option): این قرارداد زمانی در وضعیت «در پول» قرار میگیرد که قیمت دارایی پایه، پایینتر از قیمت اعمال تعیین شده در قرارداد باشد.
منقضی شدن آپشنهای «در پول»، معمولاً منجر به اجرای تراکنشهای تسویه خودکار بین خریداران و فروشندگان میشود. به عنوان مثال، اگر شما فروشنده یک آپشن کال پوششدار (Covered Call) باشید و قیمت سهم بالاتر از قیمت اعمال بسته شود، احتمال از دست دادن سهام پایه وجود دارد. در این سناریو، فروشنده میتواند پیش از زمان انقضا، موقعیت معاملاتی خود را ببندد تا سهام را حفظ کند، یا اجازه دهد قرارداد منقضی شده و سهام واگذار گردد.
پیچیدگی معاملات دقیقاً در همین نقطه نمایان میشود؛ جزئیات کوچکی که اغلب تریدرهای تازهکار از آن غافل میشوند. به جای درگیر شدن با حواشی و تعاملات پیچیده بازار، توصیه میشود تمام تمرکز خود را بر روی مدیریت پوزیشنهای شخصی قرار دهید. شما باید پیش از فرارسیدن موعد مقرر، تصمیم نهایی خود را اتخاذ کنید: آیا قصد دارید قرارداد آپشن را اجرا کنید، آن را ببندید، یا موقعیت خود را به ماه معاملاتی آینده منتقل کنید؟
فرصتهای آربیتراژ و ریسکهای پنهان در روز تریپل ویچینگ
درست است که بخش عمده معاملات در روزهای تریپل ویچینگ مربوط به بستن، باز کردن و تعویض قراردادهاست، اما این افزایش شدید فعالیت میتواند ناکارآمدیهای قیمتی کوچکی ایجاد کند که اربابان کوتاهمدت (Short-term Arbitrageurs) را به خود جذب میکند.
این فرصتها عمدتاً عامل حجم سنگین در طول ساعت پایانی روزهای تریپل ویچینگ هستند، زیرا معاملهگران سعی میکنند از ناهنجاریهای کوچک قیمتی با معاملات بزرگ و سریع بهره ببرند که ممکن است در چند ثانیه به اتمام برسد. برای تریپل ویچینگ، قیمت نهایی یک دارایی اغلب با توجه به قیمت آخرین معامله در بازارهای مختلف محاسبه میشود.
اما به عنوان یک تریدر خردهپا، ورود به این بازی بدون ابزارهای پیشرفته و سرعت بالا، بیشتر شبیه به قمار است تا استراتژی. اربابان کوتاهمدت با الگوریتمهای پرسرعت خودشان از این ناکارآمدیهای قیمتی در کسری از ثانیه بهره میبرند. شما باید حواستان باشد که در دام این نوسانات نیفتید، چرا که ریسکهای بالایی دارند.
یک پدیده جالب دیگر که در این روزها مشاهده میشود، “پین شدن” (Pinning) قیمت است. یعنی قیمت اوراق بهادار به صورت مصنوعی به سمت یک قیمت اعمال (Strike Price) خاص که دارای حجم بالایی از علاقه باز (Open Interest) است، هدایت میشود. این اتفاق میتواند برای معاملهگران آپشنها، “پین ریسک” (Pin Risk) را به همراه داشته باشد، به این معنی که آنها در مورد اینکه آیا باید آپشنهای “در پول” خود را اجرا کنند یا خیر، دچار عدم قطعیت میشوند.
تریپل ویچینگ در عمل: یک مطالعه موردی
روز جمعه، ۱۵ مارس ۲۰۱۹، اولین روز تریپل ویچینگ سال ۲۰۱۹ بود. در آن روز، حجم معاملات در بورسهای آمریکا به ۱۰.۸ میلیارد سهم رسید، در حالی که میانگین ۲۰ روز معاملاتی قبل از آن، ۷.۵ میلیارد سهم بود. این افزایش حجم، کاملاً مشهود است.
اما نکته جالب اینجاست: برای هفته قبل از جمعهی تریپل ویچینگ، شاخص S&P 500 حدود ۲.۹٪، شاخص ناسداک ۳.۸٪ و شاخص صنعتی داوجونز (DJIA) ۱.۶٪ رشد کرده بودند. با این حال، در خود روز جمعه، شاخص S&P فقط ۰.۵۰٪ و شاخص DJIA فقط ۰.۵۴٪ رشد داشتند. این مثال نشان میدهد که با وجود افزایش حجم، لزوماً شاهد نوسانات شدید قیمتی در خود روز تریپل ویچینگ نیستیم، بلکه بازار ممکن است از قبل حرکت خود را آغاز کرده باشد. این یعنی شما باید از چند روز قبل از این رویداد، حواستان به بازار باشد و نه فقط در خود روز انقضا.
تاثیر تریپل ویچینگ بر بازار فارکس
شاید فکر کنید تریپل ویچینگ که مربوط به سهام و شاخصهاست، چه ربطی به بازار فارکس دارد؟ حقیقت این است که هرچند تاثیر آن مستقیم نیست، اما غیرمستقیم میتواند مهم باشد. نوسانات شدید در شاخصهای سهام آمریکا (مانند S&P 500) در روز تریپل ویچینگ میتواند بر دلار آمریکا و در نتیجه جفتارزهای اصلی تاثیر بگذارد. به عنوان مثال، اگر شاخصها تحت فشار باشند، ممکن است شاهد فرار سرمایه به سمت داراییهای امنتر مانند ین ژاپن یا فرانک سوئیس باشیم. پس، حتی اگر تریدر فارکس هستید، این رویداد را نادیده نگیرید و به عنوان یکی از عوامل کلان بازار، آن را زیر نظر داشته باشید.