منحنی زنگ: کلید درک ریسک و بازده در فارکس (از نگاه یک تریدر)

شاید بارها در تحلیل‌های مالی و آماری، اسم منحنی زنگ به گوش‌تان خورده باشد. اما آیا واقعاً می‌دانید این شکل ظاهری ساده چقدر می‌تواند در تصمیمات معاملاتی شما در بازار پرنوسان فارکس تاثیرگذار باشد؟ به عنوان کسی که سال‌هاست با دیتای زنده بازار سر و کله می‌زند، می‌دانم که اکثر تریدرها به جای درک عمیق مفاهیم آماری، فقط به دنبال سیگنال‌های لحظه‌ای هستند. اما اگر می‌خواهید از یک تریدر معمولی به یک تحلیلگر ارشد تبدیل شوید، باید ریشه‌های آماری حرکت قیمت‌ها را بشناسید. منحنی زنگ یا همان توزیع نرمال، ابزاری قدرتمند است که به شما کمک می‌کند نوسانات، ریسک و حتی فرصت‌های پنهان بازار را بهتر درک کنید. بیایید با هم ببینیم این مفهوم به ظاهر پیچیده، چطور می‌تواند نقشه راه معاملات شما را روشن کند.

خب، بگذارید از پایه شروع کنیم. منحنی زنگ، که به آن توزیع نرمال هم می‌گویند، در واقع یک نمای گرافیکی از چگونگی پراکندگی داده‌هاست. چرا “زنگ”؟ چون وقتی این داده‌ها را روی نمودار می‌کشید، یک شکل متقارن شبیه زنگوله به دست می‌آید. این شکل در نگاه اول ساده به نظر می‌رسد، اما همین سادگی، قدرت خارق‌العاده‌ای در تحلیل‌های ما دارد.

بالاترین نقطه این زنگوله، جایی است که محتمل‌ترین اتفاق می‌افتد. در واقع، اینجا میانگین، میانه و مد داده‌های شما روی هم قرار می‌گیرند. هرچه از این قله فاصله می‌گیرید، احتمال وقوع آن رویداد کمتر می‌شود، و این همان چیزی است که به ما در درک ریسک کمک می‌کند. عرض این زنگوله هم داستان مهمی دارد؛ این عرض را “انحراف معیار” تعیین می‌کند که نشان می‌دهد داده‌های شما چقدر از میانگین دور شده‌اند. و بله، این مفهوم مستقیماً در بازار فارکس، جایی که نوسانات حرف اول را می‌زند، کاربرد عملی و حیاتی دارد.

منحنی زنگ: چطور نوسانات بازار را با آن بسنجیم؟

همانطور که گفتم، منحنی زنگ یک نمایش بصری از توزیع نرمال است. این منحنی به ما نشان می‌دهد که داده‌ها چقدر حول یک نقطه مرکزی (میانگین) پراکنده شده‌اند. کلید اصلی در اینجا، مفهوم “انحراف معیار” است. فکر کنید به یک گروه از تریدرها که در یک روز خاص معامله کرده‌اند. میانگین سود یا ضرر آن‌ها یک عدد است. انحراف معیار به شما می‌گوید که چقدر از این تریدرها از آن میانگین دور شده‌اند؛ یعنی چقدر عملکردشان با هم فرق داشته است.

در دنیای مالی و به خصوص فارکس، انحراف معیار یک اسم دیگر هم دارد: تلاطم قیمت. بله، درست شنیدید! وقتی می‌گوییم یک جفت ارز تلاطم بالایی دارد، یعنی انحراف معیار بازدهی آن بالاست و منحنی زنگ آن پهن‌تر است. این یعنی احتمال نوسانات شدیدتر و غیرقابل پیش‌بینی‌تر بیشتر است.

تریدرهای حرفه‌ای از توزیع نرمال بازدهی گذشته یک دارایی (مثلاً یک جفت ارز) استفاده می‌کنند تا بتوانند بازدهی مورد انتظار و ریسک آتی آن را تخمین بزنند. مثلاً، اگر بازدهی یک سهام یا جفت ارز، منحنی زنگ باریک‌تری داشته باشد، معمولاً نشان‌دهنده تلاطم کمتر و رفتار قابل پیش‌بینی‌تری است. این اطلاعات برای مدیریت ریسک و تعیین حجم معاملات شما حیاتی است.

البته، کاربرد منحنی زنگ فقط به بازارهای مالی محدود نمی‌شود. از نمرات دانش‌آموزان گرفته تا مدیریت عملکرد کارکنان در شرکت‌های بزرگ، این مفهوم آماری همه‌جا حضور دارد. اما تمرکز ما اینجا روی بازارهایی است که با آن زندگی می‌کنیم: بازارهای مالی.

یک مثال عملی از منحنی زنگ در بازار

بیایید این مفاهیم را با یک مثال واقعی‌تر درک کنیم. فرض کنید شما در حال تحلیل بازدهی روزانه جفت ارز EUR/USD در طول یک سال گذشته هستید. میانگین بازدهی روزانه ممکن است نزدیک به صفر باشد. حالا، انحراف معیار به شما می‌گوید که این بازدهی‌ها چقدر از آن میانگین فاصله گرفته‌اند.

یک قانون طلایی در آمار وجود دارد که به آن “قانون 68-95-99.7” می‌گویند. این قانون به ما می‌گوید:

• تقریباً 68% از بازدهی‌های روزانه EUR/USD باید در محدوده یک انحراف معیار بالاتر یا پایین‌تر از میانگین قرار بگیرند.
• تقریباً 95% از بازدهی‌ها در محدوده دو انحراف معیار از میانگین جای می‌گیرند.
• و در نهایت، حدود 99.7% از بازدهی‌ها در محدوده سه انحراف معیار از میانگین خواهند بود.

این یعنی اگر یک روز بازدهی EUR/USD فراتر از سه انحراف معیار باشد، یک رویداد بسیار نادر و “پرت” محسوب می‌شود. این همان چیزی است که تریدرها به آن “حرکت بزرگ” یا “خبر شوکه‌کننده” می‌گویند. درک این قانون به شما کمک می‌کند تا ریسک رویدادهای غیرمنتظره را بهتر مدیریت کنید.

وقتی بازار از منحنی زنگ سرپیچی می‌کند: توزیع‌های غیرنرمال

حالا می‌رسیم به نکته‌ای که تریدرهای باتجربه خوب می‌دانند و تازه‌کارها اغلب نادیده می‌گیرند: بازار همیشه از قوانین منحنی زنگ پیروی نمی‌کند! بله، در تئوری همه چیز قشنگ است، اما در واقعیت، بازارهای مالی، به خصوص فارکس، گاهی اوقات رفتارهای “غیرنرمال” از خود نشان می‌دهند.

یکی از مهم‌ترین این “سرپیچی‌ها”، چیزی است که به آن “دم‌های چاق” (Fat Tails) می‌گویند. در یک منحنی زنگ ایده‌آل، احتمال وقوع رویدادهای شدید (مثلاً نوسانات بسیار بزرگ) در انتهای منحنی، خیلی کم است. اما در بازارهای واقعی، ما اغلب شاهد رویدادهایی هستیم که باید نادر باشند، اما بیشتر از آنچه منحنی زنگ پیش‌بینی می‌کند، اتفاق می‌افتند. این دم‌های چاق به ما هشدار می‌دهند که احتمال وقوع حرکت‌های قیمتی شدید، چه مثبت و چه منفی، در بازار واقعی بیشتر از آن چیزی است که مدل‌های ساده آماری نشان می‌دهند. این یعنی ریسک شما برای رویدادهای “غیرممکن” بالاتر از حد تصور است.

محدودیت‌های منحنی زنگ: چرا نباید کورکورانه به آن اعتماد کرد؟

با تمام کاربردهای فوق‌العاده‌ای که منحنی زنگ دارد، نباید فراموش کنیم که این یک مدل آماری است و هر مدلی محدودیت‌های خاص خودش را دارد. مهم‌ترین محدودیت برای ما تریدرها این است که بازارهای مالی به ندرت به طور “کامل” نرمال توزیع می‌شوند.

همانطور که قبلاً گفتم، پدیده “دم‌های چاق” (Fat Tails) یکی از این مشکلات است. این یعنی رویدادهای شدید و غیرمنتظره، بیشتر از آنچه منحنی زنگ پیش‌بینی می‌کند، اتفاق می‌افتند. فکر کنید به بحران‌های مالی یا حرکت‌های ناگهانی بازار پس از انتشار اخبار مهم؛ این‌ها همان دم‌های چاق هستند که می‌توانند حساب شما را نابود کنند.

علاوه بر این، ممکن است با “کجی” (Skewness) یا “کشیدگی” (Kurtosis) در توزیع داده‌ها مواجه شویم. “کجی” به این معنی است که منحنی ما متقارن نیست و یک طرف آن کشیده‌تر از طرف دیگر است؛ مثلاً، احتمال ضررهای بزرگ بیشتر از سودهای بزرگ باشد. “کشیدگی” هم به ما می‌گوید که چقدر داده‌ها در اطراف میانگین متمرکز شده‌اند و چقدر رویدادهای پرت داریم. این‌ها همه نشانه‌هایی هستند که می‌گویند مدل ساده منحنی زنگ ممکن است برای تحلیل دقیق ریسک در بازارهای مالی کافی نباشد.

پس، به عنوان یک تریدر، هرگز نباید صرفاً بر اساس فرض توزیع نرمال تصمیم‌گیری کنید. همیشه باید به دنبال ابزارهای مکمل باشید و درک عمیقی از ماهیت واقعی و غیرقابل پیش‌بینی بازار داشته باشید.

برای عضویت در کانال تلگرام ما روی آیکن تلگرام کلیک کنید

با عضویت در کانال تلگرام ما قادر خواهید بود تا همواره از آخرین بروزرسانی ها و مطالب تجارت فارکس مطلع باشید

منبع این مقاله: اینوست پدیا