الگوی سر و شانه سقف، کف و معکوس: راهنمای جامع Head and Shoulders Top و Bottom برای تریدرهای واقعی

چند بار شده که توی بازار فارکس، فکر کردید روند رو کامل گرفتید، اما ناگهان همه چیز برگشت و شما موندید و کلی سوال؟ خب، تنها نیستید! بازار پر از این غافلگیری‌هاست. اما خبر خوب اینه که ابزارهایی داریم که به ما کمک می‌کنند این تغییر مسیرها رو زودتر تشخیص بدیم. یکی از قدرتمندترین و البته کلاسیک‌ترین این ابزارها، الگوی سر و شانه سقف، الگوی سر و شانه کف، الگوی سر و شانه معکوس (Head and Shoulders Bottom و Head and Shoulders Top) هست. این الگوها، نه فقط یه شکل روی چارت، بلکه صدای بازارند که به شما می‌گن “مراقب باش، بازی داره عوض می‌شه!” به عنوان یک تریدر واقعی، بهتون قول می‌دم درک عمیق این الگوها می‌تونه نقطه عطف معاملات شما باشه. اینجا قرار نیست فقط تعریف ویکی‌پدیا رو بخونید؛ قراره باهم روی چارت واقعی، از تجربه شخصی و دیتای زنده، ببینیم چطور این الگوها کار می‌کنن و چطور می‌تونید ازشون سود بگیرید.

5/5 – (4 امتیاز)

دوره غیر حضوری آموزش فارکس

آشنایی با الگوی سر و شانه سقف (Head and Shoulders Top): پایان یک صعود

الگوی سر و شانه سقف، یکی از قوی‌ترین سیگنال‌های برگشت روند در انتهای یک حرکت صعودی است. فرض کنید بازار ماه‌ها یا حتی سال‌ها در حال رشد بوده و شما به عنوان تریدر، با هر اصلاح کوچک، منتظر ادامه روند صعودی هستید. اما ناگهان، این الگو ظاهر می‌شود و به شما هشدار می‌دهد که داستان صعود به پایان رسیده و خرس‌ها در حال آماده شدن برای حمله هستند. این الگو از سه قله تشکیل می‌شود: قله میانی (سر) بلندتر از دو قله کناری (شانه‌ها) است که تقریباً هم‌اندازه‌اند. پایین‌ترین نقاط بین این قله‌ها، خط گردن (Neckline) را تشکیل می‌دهند که نقش یک حمایت حیاتی را ایفا می‌کند. چیزی که اکثر تریدرهای تازه‌کار نادیده می‌گیرند، این است که شکل‌گیری این الگو، به‌خصوص در تایم‌فریم‌های بالا مثل روزانه یا هفتگی، ممکن است ماه‌ها یا حتی سال‌ها طول بکشد. پس وقتی می‌بینیدش، بدونید که با یک تغییر روند کوتاه‌مدت طرف نیستید، بلکه یک برگشت میان‌مدت تا بلندمدت در راه است.

نمودار بالا به وضوح شکل‌گیری یک الگوی بازگشتی سر و شانه سقف را در تایم‌فریم روزانه نشان می‌دهد. همانطور که می‌بینید، دیتای روزانه برای شکل‌گیری چنین الگویی به زمانی حدود یک سال نیاز داشته. این یعنی صبر، کلید معامله با این الگوهاست. در این نمودار، بخش‌های مختلف الگو شامل سر، شانه‌ها، خط گردن و فواصل هر کدام در یک الگوی ایده‌آل به نمایش گذاشته شده‌اند که هر کدام قوانین و تفاسیر خاص خود را دارند.

بروکر فارکس ifc markets

مشخصات الگوی سر و شانه سقف (Head and Shoulders Top)؛ جزئیات مهم برای تریدرها

شاید روی چارت روزانه، الگوهای زیادی را ببینید که شبیه سر و شانه سقف باشند، اما به تجربه می‌گویم، تا زمانی که تمام شرایط یک الگوی معتبر فراهم نباشد، نمی‌توانید به آن اعتماد کنید. هر جزئیات مهم است و نادیده گرفتن یکی از آن‌ها می‌تواند به ضرر شما تمام شود:

1. روند قبلی: یادتان باشد، این یک الگوی بازگشتی است. پس باید در انتهای یک روند صعودی میان‌مدت یا بلندمدت ظاهر شود تا بتواند جهت بازار را تغییر دهد. بدون روند قبلی، این الگو بی‌معنی است.
2. شانه چپ: اولین قله‌ای که تشکیل می‌شود. این نقطه، اوج اولیه روند صعودی است. بعد از رسیدن به این قله، قیمت اصلاح می‌کند و کمی پایین می‌آید. این نزول، معمولاً قوی‌ترین افت قیمت در محدوده فعلی است و نشان می‌دهد که خریداران کمی خسته شده‌اند.
3. سر الگو: بعد از تشکیل شانه چپ و اصلاح، قیمت دوباره شروع به صعود می‌کند و این بار از قله شانه چپ هم بالاتر می‌رود و بالاترین قیمت در کل روند صعودی را ثبت می‌کند. این اوج، “سر” الگوست. اما قدرت صعود دوام نمی‌آورد و قیمت دوباره نزول می‌کند، معمولاً تا حوالی سطح نزول قبلی یا کمی بالاتر/پایین‌تر از آن.
4. شانه راست: پس از نزول از سر، قیمت برای آخرین بار صعود می‌کند تا شانه راست را بسازد. این صعود معمولاً تا محدوده قله شانه چپ است. کمی اختلاف ارتفاع قابل قبول است، اما نباید از سر الگو بالاتر برود. این شانه نشان‌دهنده آخرین تلاش خریداران است. مهمترین نکته اینجاست که نزول قیمت از شانه راست باید سریع و پرقدرت باشد، با هدف شکستن خط گردن.
5. خط گردن (Neckline): این خط با اتصال نقاط پایین بین شانه چپ و سر، و بین سر و شانه راست رسم می‌شود (نقاط 1 و 2 در تصویر پایین). خط گردن همیشه افقی نیست و می‌تواند شیب رو به بالا یا پایین داشته باشد. شیب آن، به خصوص شیب رو به پایین، می‌تواند نشانه‌ای از قدرت روند نزولی آتی باشد.
6. حجم معاملات: به عنوان یک تریدر، حجم معاملات برای من مثل یک چراغ راهنماست. در حالت ایده‌آل (اما نه همیشه)، حجم معاملات هنگام تشکیل شانه چپ باید بالا باشد، اما هنگام تشکیل سر، حجم باید کمتر از شانه چپ باشد. این کاهش حجم در اوج جدید (سر) یک علامت هشدار جدی است. وقتی شانه راست تشکیل می‌شود، حجم معمولاً دوباره کاهش می‌یابد. تأیید نهایی زمانی است که خط گردن با افزایش قابل توجه حجم شکسته می‌شود.
7. شکست خط گردن: این مهمترین قسمت است! خط گردن نقش حمایت را دارد. تا زمانی که این حمایت با قدرت شکسته نشود، الگوی سر و شانه سقف کامل نیست. نزول قیمت از شانه راست باید آنقدر قوی باشد که این خط را بشکند.
8. تبدیل حمایت به مقاومت (Retest): وقتی خط گردن شکسته می‌شود، معمولاً قیمت یک حرکت برگشتی (پولبک) به سمت خط گردن شکسته شده دارد. این خط گردن که قبلاً حمایت بود، حالا نقش مقاومت را بازی می‌کند. اگر قیمت به این سطح برسد و نتواند از آن عبور کند و دوباره نزولی شود، این بهترین تأیید برای آغاز روند نزولی میان‌مدت تا بلندمدت است و نقطه ورود ایده‌آل برای یک معامله فروش.
9. هدف قیمت (Target Price): حد سود اولیه برای این الگو، به اندازه فاصله عمودی سر الگو تا خط گردن است. یعنی پس از شکست خط گردن، انتظار داریم قیمت حداقل به همان اندازه پایین بیاید. البته برای پیدا کردن انتهای دقیق روند نزولی، باید از ابزارهای دیگر مثل فیبوناچی یا سطوح حمایت و مقاومت استفاده کنید.

تحلیل یک نمونه واقعی الگوی سر و شانه سقف

تصویر بالا نمودار شرکت آرچر دانیلز میدلند (ADM) را نشان می‌دهد که در طی شش ماه، یک الگوی سر و شانه سقف بی‌نظیر را شکل داده است. بیایید باهم قدم به قدم بررسی کنیم:

• بعد از یک روند صعودی قوی، اولین اوج (شانه چپ) تشکیل شده و قیمت تا نقطه یک اصلاح کرده است.
• در حرکت بعدی، خریداران آخرین تلاش خود را برای صعود انجام داده‌اند و از سقف شانه چپ عبور کرده‌اند، اما این اوج (سر) پایدار نبوده و قیمت تا کمی بالاتر از نقطه یک نزول کرده است.
• خط گردن از نقطه ۱ به ۲ با شیبی ملایم به سمت بالا رسم شده است. این شیب، نشان‌دهنده قدرت نسبی بازار قبل از شکست است.
• سپس، روند صعودی برای تشکیل شانه راست آغاز شده، اما این بار قدرت کافی برای رسیدن به سر را ندارد و در محدوده شانه چپ متوقف می‌شود.
• نزول از شانه راست با قدرت و شتاب کافی صورت گرفته و خط گردن با کندل‌های نزولی قوی شکسته شده است. این شکست، سیگنال اولیه فروش است.
• افت قیمت پس از شکست خط گردن، به اندازه فاصله سر تا خط گردن است. اما عجله نکنید! این مرحله لزوماً بهترین زمان برای ورود به معامله فروش نیست.
• روند نزولی پس از افت اولیه، یک حرکت اصلاحی (پولبک) را آغاز می‌کند که قیمت را به سمت خط گردن شکسته شده برمی‌گرداند. اینجاست که خط گردن، حالا به عنوان مقاومت جدید عمل می‌کند.
• پس از اینکه تبدیل سطح حمایت به مقاومت با برگشت روند نزولی از خط گردن تأیید شد، این بهترین زمان برای ورود به معامله فروش است.

بروکر آلپاری محبوبترین بروکر در ایرانیان

نکات مهم الگوی سر و شانه سقف: آنچه باید بدانید

به عنوان یک تریدر، همیشه به این نکات کلیدی توجه می‌کنم:

• تفسیر شیب خط گردن: خط گردن همیشه افقی نیست. اگر شیب آن به سمت پایین باشد، نشان‌دهنده ضعف بازار است و معمولاً شانه راست ضعیف‌تری تشکیل می‌شود. در این حالت، برای ورود به معامله باید کمی بیشتر صبر کنید تا شکست خط گردن با قدرت بیشتری تأیید شود. اما اگر شیب به سمت بالا باشد، نشان‌دهنده قدرت نسبی بازار است و خط گردن پس از تشکیل شانه راست، با شتاب و قدرت بیشتری شکسته خواهد شد.
• ورود به معامله: هرگز عجله نکنید! این الگو نشان‌دهنده تغییر روند میان‌مدت تا بلندمدت است. اجازه دهید خط گردن شکسته شود و سپس منتظر پولبک (Retest) به خط گردن باشید. زمانی که خط گردن شکسته شده، نقش مقاومت جدید را ایفا کرد و قیمت از آن برگشت، بهترین زمان برای ورود به معامله فروش است.
• تأیید سطح مقاومت: پولبک و برگشت قیمت از خط گردن شکسته شده، قوی‌ترین تأییدیه است. گاهی اوقات، گپ‌های قیمتی (Price Gaps) یا الگوهای تک کندلی (مانند کندل‌های پین بار یا پوششی) در نزدیکی خط گردن، می‌توانند سیگنال ورود باشند. می‌توانید از اندیکاتورهای مومنتوم نیز برای تأیید استفاده کنید.
• حد سود و حد ضرر (Stop Loss & Take Profit):
  • حد سود (TP): حد سود اولیه را به اندازه فاصله عمودی سر الگو تا خط گردن تعیین کنید. اگر این فاصله 50 پیپ است، 50 پیپ پایین‌تر از خط گردن، حد سود اولیه شماست.
  • حد ضرر (SL): برای حد ضرر، معمولاً بالای شانه راست را در نظر می‌گیرم. اگر فاصله شانه راست تا خط گردن خیلی کوتاه بود، می‌توانیم بالای سر الگو را به عنوان حد ضرر در نظر بگیریم تا فضای کافی برای نوسانات داشته باشیم. مدیریت ریسک را فراموش نکنید!

بروکر آمارکتس

آشنایی با الگوی سر و شانه کف (Head and Shoulders Bottom) یا سر و شانه معکوس

حالا که با الگوی سر و شانه سقف آشنا شدید، نوبت به برادر دوقلوی آن، یعنی الگوی سر و شانه کف (Head and Shoulders Bottom) یا همان الگوی سر و شانه معکوس می‌رسد. این الگو دقیقاً برعکس الگوی سقف عمل می‌کند و در انتهای یک روند نزولی ظاهر می‌شود تا به ما بگوید که فروشندگان خسته شده‌اند و خریداران در حال قدرت گرفتن هستند. این الگو، سیگنالی قوی برای صعودی شدن روند است.

یک تفاوت عمده بین این دو الگو، اهمیت حجم معاملات است. در الگوی سر و شانه سقف، حجم مهم است، اما در الگوی سر و شانه کف، حجم بالای معاملات الزامی است. چرا؟ به تجربه می‌گویم، ذات بازار این است که در حرکت‌های نزولی، حجم معاملات می‌تواند کمتر باشد و قیمت به راحتی پایین بیاید. اما برای اینکه یک روند نزولی به صعودی تبدیل شود و این صعود پایدار بماند، نیاز به ورود پول و تقاضای قوی داریم که خودش را در حجم بالای معاملات نشان می‌دهد. بدون حجم بالا، هر صعودی می‌تواند موقتی و فریبنده باشد.

همانطور که مشاهده می‌کنید، الگوی سر و شانه معکوس دقیقاً شکل برعکس الگوی سر و شانه سقف است. در این الگو، سه دره (کف) وجود دارد: دو دره با عمق تقریباً یکسان در چپ و راست (شانه‌ها) و دره میانی که عمیق‌تر است (سر). خط گردن در اینجا نقش سطح مقاومت را بازی می‌کند و تشکیل و تأیید الگو منوط به شکست این خط گردن با حجم بالا است.

مشخصات الگوی سر و شانه کف (Head and Shoulders Bottom): جزئیات کلیدی

برای اینکه بتوانید الگوی سر و شانه معکوس را از الگوهای بی‌اعتبار تشخیص دهید، باید هر بخش از آن را به خوبی بشناسید:

1. روند قبلی: این الگو نیز یک الگوی بازگشتی است و باید در انتهای یک روند نزولی میان‌مدت یا بلندمدت شکل بگیرد تا بتواند آن را به روند صعودی تبدیل کند.
2. شانه چپ: اولین دره‌ای که در ادامه روند نزولی تشکیل می‌شود. این نقطه، اولین علامت ضعف فروشندگان است. پس از رسیدن به این کف، قیمت کمی اصلاح می‌کند و بالا می‌رود.
3. سر الگو: پس از اصلاح، قیمت دوباره حرکت نزولی را از سر می‌گیرد و از کف شانه چپ هم پایین‌تر می‌رود و یک کف قیمتی جدید (سر) را ثبت می‌کند. این عمیق‌ترین نقطه در الگو است. سپس قیمت دوباره اصلاح می‌کند و بالا می‌رود، معمولاً تا محدوده اصلاح قیمت قبلی یا کمی بالاتر/پایین‌تر، تا خط گردن را تشکیل دهد.
4. خط گردن: این خط با اتصال نقاط اوج بین شانه چپ و سر، و بین سر و شانه راست رسم می‌شود. این خط نقش مقاومت را دارد و می‌تواند افقی باشد یا کمی شیب به بالا یا پایین داشته باشد.
5. شانه راست: به عنوان آخرین تلاش فروشندگان، قیمت یک بار دیگر نزولی می‌شود و به اندازه دره شانه چپ پیشروی می‌کند. اما این بار، قدرت فروشندگان کم است و پس از تشکیل شانه راست، با یک حرکت شتاب‌دار و پرقدرت، روند صعودی برای شکستن خط گردن آغاز می‌شود.
6. حجم معاملات: این بخش حیاتی است! در برگشت قیمت از دره شانه راست و به خصوص هنگام شکستن خط گردن، حجم معاملات باید به شدت بالا باشد. این حجم بالا نشان‌دهنده ورود قوی خریداران و تأیید الگوی سر و شانه کف است.
7. شکست خط گردن: خط گردن که نقش مقاومت را دارد، باید با حجم بالای معاملات خرید و تقاضای زیاد بازار شکسته شود. این شکست، سیگنال اولیه خرید است.
8. تبدیل مقاومت به حمایت (Retest): پس از شکست مقاومت خط گردن، قیمت اغلب اوقات یک پولبک به سمت این سطح دارد. این خط گردن که قبلاً مقاومت بود، حالا به عنوان حمایت جدید عمل می‌کند. اگر قیمت به این سطح برسد و توسط آن حمایت شود و دوباره صعودی شود، این بهترین تأیید برای آغاز روند صعودی میان‌مدت تا بلندمدت است و یک فرصت خرید دوم را فراهم می‌کند.
9. هدف قیمت (Target Price): حد سود اولیه برای این الگو نیز به اندازه فاصله عمودی دره سر تا خط گردن است. یعنی انتظار داریم قیمت پس از شکست خط گردن، حداقل به همان اندازه بالا برود.

تحلیل یک نمونه الگوی سر و شانه معکوس

در تصویر بالا، تشکیل یک نمونه الگوی سر و شانه کف یا معکوس را مشاهده می‌کنید که منجر به تغییر روند از نزولی به صعودی شده است. بیایید دقیق‌تر نگاه کنیم:

• در ادامه یک روند نزولی، شانه سمت چپ تشکیل شده و قیمت برای تشکیل سر الگو دوباره نزولی شده است.
• پس از تشکیل سر و رسیدن قیمت به کف قیمتی جدید، قیمت دوباره صعود کرده است. در این نمودار، اختلاف اصلاح قیمت از شانه چپ با اصلاح قیمت از سر الگو زیاد است و خط گردن شیب زیادی رو به بالا دارد. این شیب تند نشان‌دهنده قدرت خریداران حتی قبل از شکست خط گردن است.
• پس از رسیدن قیمت به خط مقاومت (خط گردن)، روند بر اساس آخرین تلاش فروشندگان در جهت تشکیل شانه راست نزولی شده است، اما این نزول ضعیف است.
• طی چند کندل قوی صعودی، خط گردن با قدرت شکسته می‌شود. این شکست با کندل‌های قوی، نشان‌دهنده حجم بالای معاملات و تأیید الگوی سر و شانه کف است.
• روند قیمت بار دیگر به محدوده مقاومت گردن بازمی‌گردد (پولبک) اما نمی‌تواند از آن عبور کند و این تأیید تبدیل سطح مقاومت به حمایت و نقطه ورود ایده‌آل به معامله است.
• اندیکاتور Volume در محدوده سر و به خصوص هنگام شکست خط گردن، حجم بالای معاملات را برای تأیید الگوی سر و شانه معکوس به وضوح نشان می‌دهد.

بروکر Nordfx

نکات مهم الگوی سر و شانه کف: تجربه یک تریدر

به عنوان کسی که سال‌هاست در این بازار معامله می‌کنم، به شما می‌گویم که تحلیل تکنیکال نمودارهای فارکس بیشتر یک هنر است تا علم محض. تشخیص صحیح الگوها نیازمند نکته‌سنجی و ریزبینی است. الگوهای زیادی در نمودارها شکل می‌گیرند، اما همه آن‌ها معتبر نیستند. اگر ریزبینی لازم را نداشته باشید، در بهترین حالت وقت خود را تلف کرده‌اید و اگر با تشخیص اشتباه وارد معامله‌ای شوید، سرمایه خود را نیز از دست می‌دهید.

• ورود به معامله با الگوی سر و شانه معکوس: به دلیل حجم بالای معاملات در زمان شکست خط گردن، به احتمال زیاد نمی‌توانید از صعود اولیه استفاده کنید. بهترین کار این است که منتظر یکی از نشانه‌های تأیید سطح حمایت (پولبک) بمانید. این نشانه‌ها می‌توانند بازگشت روند به سطح حمایت، ایجاد گپ قیمت یا تشکیل الگوهای تک کندلی صعودی (مثل پین بار صعودی یا کندل پوششی صعودی) باشند. هر بار که قیمت به این سطح حمایتی جدید برمی‌گردد و از آن حمایت می‌شود، یک فرصت خوب برای ورود به معامله خرید است.
• حد سود و حد ضرر:
  • حد سود (TP): همانطور که گفتیم، حد سود اولیه به اندازه فاصله عمودی سر الگو تا خط گردن است.
  • حد ضرر (SL): برای حد ضرر، می‌توانید زیر شانه راست را تعیین کنید. اگر فاصله شانه راست تا خط گردن کم بود، می‌توانیم زیر سر الگو را به عنوان حد ضرر در نظر بگیریم تا فضای کافی برای نوسانات بازار داشته باشیم.

بروکر m4markets